Αξιότιμη Υπουργέ Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, κα Σοφία Ζαχαράκη,

Με την παρούσα Ανοιχτή Επιστολή, τα υπογράφοντα νομικά και φυσικά πρόσωπα επιθυμούν να ζητήσουν επίσημη ενημέρωση από το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού αναφορικά με τα προγράμματα «AI for Greece» και «Education for Countries» της εταιρίας OpenAI.

Ειδικότερα, τον Σεπτέμβριο του 2025 το Υπουργείο σας ανακοίνωσε τη σύναψη μνημονίου συνεργασίας με την εταιρία OpenAI και λοιπούς φορείς, στο πλαίσιο του προγράμματος «AI for Greece».^[1]  Η εν λόγω πρωτοβουλία δεν συνοδεύτηκε από ανοικτή και διαφανή διαδικασία διαβούλευσης με την εκπαιδευτική κοινότητα, συμπεριλαμβανομένων εκπαιδευτικών, μαθητριών και μαθητών, συλλόγων γονέων και κηδεμόνων, καθώς και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών που εκπροσωπούν συναφείς ομάδες ή διαθέτουν σχετική εξειδίκευση.^[2]

Σε συνέχεια της ανωτέρω ανακοίνωσης, υποβλήθηκαν προς το Υπουργείο αιτήματα πρόσβασης σε σχετικά έγγραφα,^[3] με σκοπό τη διασφάλιση της διαφάνειας, ιδίως ως προς τα ζητήματα προστασίας των προσωπικών δεδομένων μαθητριών, μαθητών και εκπαιδευτικών, στο πλαίσιο της χρήσης του ChatGPT Edu και λοιπών εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης.Παρά ταύτα, δεν παρασχέθηκε πρόσβαση στα αιτηθέντα έγγραφα.

Εντούτοις, λίγες εβδομάδες αργότερα, βάσει δημοσιογραφικών αναφορών,^[4] έγινε γνωστό ότι η υλοποίηση του προγράμματος προβλέπεται να πραγματοποιηθεί σε τρία στάδια και να εφαρμοστεί σε 20 σχολικές μονάδες της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Συγκεκριμένα:

• το πρώτο στάδιο αφορά την εκπαίδευση εκπαιδευτικών (Οκτώβριος – Νοέμβριος 2025),
• το δεύτερο στάδιο την αρχική χρήση των εργαλείων από εκπαιδευτικούς (Δεκέμβριος 2025 – Φεβρουάριος 2026),
• και το τρίτο στάδιο τη σταδιακή χρήση από μαθητές και μαθήτριες (Μάρτιος – Ιούνιος 2026).

Περαιτέρω, σε συνέχεια του προγράμματος «AI for Greece»^[5], η OpenAI ανακοίνωσε τον Ιανουάριο του 2026 τη νέα πρωτοβουλία «Education for Countries», η οποία αφορά συνεργασία και με την Ελληνική Κυβέρνηση για την ενσωμάτωση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης στα εκπαιδευτικά συστήματα της χώρας.

Σημειώνεται ότι, τον αμέσως επόμενο μήνα, η OpenAI απασχόλησε αρνητικά τη διεθνή επικαιρότητα λόγω της σύναψης συνεργασίας με το Υπουργείο Άμυνας των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής (ΗΠΑ) για την παροχή τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης.^[6] Αν και η εταιρία διευκρίνισε^[7] ότι η τεχνολογία της δεν προορίζεται για χρήση σε μαζική επιτήρηση πολιτών εντός των ΗΠΑ, δεν υπήρξε αντίστοιχη σαφής τοποθέτηση αναφορικά με ενδεχόμενες χρήσεις (συμπεριλαμβανομένων προγραμμάτων συλλογής δεδομένων) εκτός συνόρων.

Σε αυτό το πλαίσιο, σημειώνουμε ότι τόσο ο Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη (EU AI Act) όσο και ο ευρύτερος ευρωπαϊκός προσανατολισμός για ψηφιακή κυριαρχία υποδεικνύουν ότι στην εκπαίδευση και τη δημόσια διοίκηση θα πρέπει να προτιμώνται μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης ανοιχτού λογισμικού,[8] με ανοιχτά εκπαιδευτικά δεδομένα, ανοιχτά βάρη (open weights), και δυνατότητα ανεξάρτητου ελέγχου της ορθότητας και αξιοπιστίας των αποτελεσμάτων τους. Η χρήση κλειστών εμπορικών μοντέλων σε τομείς υψηλού κινδύνου όπως η εκπαίδευση ανηλίκων εγείρει θεμελιώδη ζητήματα ελεγξιμότητας, λογοδοσίας και τεχνολογικής εξάρτησης.

Υπό το φως των ανωτέρω, και δεδομένου ότι σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα του έργου «AI for Greece» βρισκόμαστε στο τρίτο στάδιο του πιλότου που σχετίζεται με τη σταδιακή χρήση από μαθητές και μαθήτριες (Μάρτιος – Ιούνιος 2026):

ΑΙΤΟΥΜΑΣΤΕ την παροχή πρόσβασης στο σχετικό συμβατικό κείμενο και/ή στο Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ του Υπουργείου Παιδείας Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και της OpenAI, και

ΑΙΤΟΥΜΑΣΤΕ την παροχή συγκεκριμένων διευκρινίσεων επί των ακόλουθων ζητημάτων:

1. Ποια είναι η σχέση μεταξύ των προγραμμάτων AI for Greece» και «Education for Countries»;
2. Ποιες είναι οι 20 σχολικές μονάδες στην Ελλάδα που έχουν επιλεγεί για τη συμμετοχή στο πιλοτικό πρόγραμμα ΑΙ for Greece και με ποια κριτήρια επιλέχθηκαν αυτές; Είναι σημαντικό να διαπιστωθεί εάν η επιλογή έγινε με όρους εξασφάλισης προσβασιμότητας και συμπερίληψης, ανεξάρτητα δηλαδή από τις κοινωνικές, οικονομικές ή τεχνολογικές δυνατότητες που υπάρχουν, καθώς  και να καταστεί δυνατή η επαλήθευση του βαθμού ενημέρωσης των εμπλεκόμενων μερών.Υπενθυμίζουμε ότι τυχόν υιοθέτηση  εργαλείων  τεχνητής νοημοσύνης θα πρέπει να προσανατολίζεται  στη μείωση των ανισοτήτων στην εκπαίδευση και όχι να δημιουργεί νέες ή να ενισχύει τις ήδη υπάρχουσες.
3. Ποιες είναι οι βασικές λειτουργίες, δυνατότητες και περιπτώσεις χρήσης του ChatGPT Edu στο πλαίσιο του προγράμματος ΑΙ for Greece;
4. Αξιολογήθηκαν εναλλακτικές λύσεις ανοιχτού λογισμικού (open-source AI models) πριν τη σύναψη συνεργασίας με την OpenAI; Εάν ναι, ποια ήταν τα κριτήρια αξιολόγησης και τα συμπεράσματα;
5. Προβλέπεται η επεξεργασία προσωπικών δεδομένων ή άλλων δεδομένων χρήσης της υπηρεσίας εκπαιδευτικών και/ή μαθητριών και μαθητών που συμμετέχουν στο πιλοτικό πρόγραμμα ΑΙ for Greece;
6. Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης:

• Ποιοι είναι οι σκοποί της επεξεργασίας;
• Ποιες είναι οι νομικές βάσεις για κάθε επιμέρους σκοπό;
• Ποιες κατηγορίες προσωπικών ή άλλων δεδομένων συλλέγονται;
• Ποια είναι η διάρκεια τήρησης των δεδομένων;
• Προβλέπονται διαβιβάσεις δεδομένων εκτός Ελλάδας και, εάν ναι, υπό ποιες εγγυήσεις;
• Ποιος φορέας ορίζεται ως Υπεύθυνος Επεξεργασίας;
• Έχει συναφθεί Σύμβαση Επεξεργασίας Δεδομένων μεταξύ της OpenAI και του/των αρμόδιου/ων Υπεύθυνου/ων Επεξεργασίας; Εάν ναι, παρακαλούμε για σχετική επιβεβαίωση και δημοσιοποίηση της.
• Έχει διενεργηθεί Εκτίμηση Αντικτύπου στην Προστασία Δεδομένων από τον Υπεύθυνο Επεξεργασίας; Εάν ναι, παρακαλούμε για σχετική ενημέρωση σχετικά με τα βασικά συμπεράσματά της ή/και δημοσιοποίησή της.  

Σας ευχαριστούμε εκ των προτέρων για τον χρόνο και την προσοχή σας. Θα εκτιμούσαμε ιδιαιτέρως την παροχή κάθε σχετικής πληροφορίας ή τεκμηρίωσης αναφορικά με την εν λόγω πρωτοβουλία.

Με εκτίμηση,

Ονόματα Φορέων (με αλφαβητική σειρά)

• Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού,
• Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕλΕΔΑ),
• Ελληνικό Φόρουμ Μεταναστών (ΕΦΜ),
• Ένωση Καταναλωτών για την “Ποιότητα της Ζωής” (ΕΚΠΟΙΖΩ),
• Ένωση Πληροφορικών Ελλάδας (ΕΠΕ),
• Ινστιτούτο Έρευνας Ρυθμιστικών Πολιτικών (ΙΝΕΡΠ),
• Οργανισμός Ανοιχτών Τεχνολογιών (ΕΕΛΛΑΚ),
• ΑΜΚΕ REVMA
• Homo Digitalis,
• Ιn_contACT org,
• OmniaTV,
• Open Lab Athens,
• Reporters United,
• SolidarityNow
• Visible Machines – AI Research and Social Awareness Center,
• Vouliwatch,
• WHEN Equity Empowerment Change

Ονόματα Φυσικών Προσώπων και Ιδιότητά αυτών (με αλφαβητική σειρά)

• Φωτεινή Βήττου, Διοικητικός Επιστήμων/Δημόσιος Υπάλληλος
• Χάρης Γεωργίου, ερευνητής Πληροφορικής (MSc,PhD)
• Γιώργος Γλωσσιώτης, Βιβλιοθηκονόμος
• Σμαρώ Πλατιώτη, Νομική Εκπρόσωπος της Ιn_contACT org
• Λευτέρης Χελιουδάκης, Δικηγόρος Συνιδρυτής Homo Digitalis

^[1]  Open AI, OpenAI and Greek Government launch ‘OpenAI for Greece, Σεπτέμβριος 2025.

^[2]  Ένωση Πληροφορικών Ελλάδας, Δελτίο Τύπου – Ιατρικά δεδομένα πολιτών και Τεχνητή Νοημοσύνη: Η Πολιτεία οφείλει να δώσει εξηγήσεις, Νοέμβριος 2025

^[3]  Homo Digitalis, Καταθέσαμε στο Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Αίτημα Χορήγησης Εγγράφων για το Μνημόνιο Συνεργασίας «OpenAI for Greece», (αριθμός πρωτ. 11/09/2025/110202),  Σεπτέμβριος 2025.

^[4]  Βασιλική Χρυσοστομίδου, Πώς θα εφαρμοστεί το ChatGPT Edu στα σχολεία – Η ακτινογραφία του εκπαιδευτικού προγράμματος AI in Schools, Οκτώβριος 2025

^[5]  Open AI, Ανακαλύψτε το πρόγραμμα Εκπαίδευση για Χώρες της OpenAI, Ιανουάριος 2026

^[6]  Chris Vallance and Laura Cress, OpenAI changes deal with US military after backlash, Μάρτιος 2026.

^[7]  Open AI, Η συμφωνία μας με το Υπουργείο Πολέμου, Μάρτιος 2026

[8]  Κοινή δράση ενώσεων καταναλωτών με τη συμμετοχή της ΕΚΠΟΙΖΩ και σχετική μελέτη του Νορβηγικού Συμβουλίου Καταναλωτών (Forbrukerrådet) με τον τίτλο “BreakingFree: Pathwaystoafairtechnologicalfuture” (Απελευθέρωση: Ο δρόμος προς ένα δίκαιο τεχνολογικό μέλλον), Φεβρουάριος 2026