Η πτώση της Καμπούλ και η επικράτηση των Ταλιμπάν έχουν μια πολύ άμεση συνέπεια: πολλοί άνθρωποι στο Αφγανιστάν βρίσκονται ήδη σε κίνδυνο.

Σαφώς δεν είμαστε σε θέση να προβλέψουμε αν θα υπάρξουν προσφυγικές ροές από το Αφγανιστάν, αν και αυτό φαντάζει πιθανό. Η εμπειρία από το προηγούμενο καθεστώς των Ταλιμπάν και οι πρόσφατες αγριότητες υποδεικνύουν πως η ζωή και η ελευθερία πολλών χιλιάδων αμάχων και ιδιαίτερα γυναικών βρίσκεται σε κίνδυνο λόγω των θρησκευτικών πεποιθήσεών τους, της εθνοτικής καταγωγής τους, του φύλου και του σεξουαλικού προσανατολισμού τους ή των πολιτικών τους πεποιθήσεων.

Αυτή η συγκυρία θα πρέπει να σημάνει συναγερμό για κάθε δημοκρατική κοινωνία. Συναγερμό για την ανάγκη προστασίας ανθρώπων σε κίνδυνο, για την ανάγκη να σωθούν ανθρώπινες ζωές.

Με βαθιά λύπη διαπιστώνουμε πως η έως τώρα πολιτική πραγματικότητα απέχει από αυτό το σκοπό. Πως υπάρχει μια έκτακτη κινητοποίηση μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, αλλά προς τον αντίθετο σκοπό. Πως εκεί όπου θα έπρεπε να υπάρχει κινητοποίηση αλληλεγγύης, μοιάζει να υπάρχει μόνο προετοιμασία για αποτροπή.

Στη χαραυγή εξελίξεων που μπορεί να οδηγήσουν σε μια νέα, παρατεταμένη ανθρωπιστική κρίση και που κάθε δυνατή προσπάθεια θα πρέπει να επικεντρωθεί στην προστασία της ζωής όσων έχουν ανάγκη, μοιάζει αδιανόητο να ανακοινώνεται πως η Ελλάδα δεν μπορεί να γίνει «πύλη εισόδου για ένα νέο κύμα προσφύγων».

Είναι επίσης αδιανόητο το πώς ακόμα και πέντε μέρες πριν την πτώση της Καμπούλ, 6 υπουργοί χωρών της ΕΕ (συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδος) προέτρεψαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εντείνει τις συζητήσεις της με την (πάλαι ποτέ) κυβέρνηση του Αφγανιστάν, ώστε να διασφαλιστεί πως οι αναγκαστικές απελάσεις Αφγανών πολιτών προς το Αφγανιστάν θα συνεχιστούν.

Ως μέλη της κοινωνίας των πολιτών, νιώθουμε την ευθύνη να επισημάνουμε πως κάθε άνθρωπος που βρίσκεται σε κίνδυνο δίωξης για λόγους καταγωγής και συνείδησης έχει το δικαίωμα να προστατευτεί με βάσει το διεθνές δίκαιο προστασίας των προσφύγων. Νιώθουμε το χρέος να επισημάνουμε πως κάθε άτομο που αναζητά άσυλο έχει δικαίωμα το αίτημά του να εξετασθεί ατομικά, όπως προβλέπεται από τις αρχές του διεθνούς και ενωσιακού δικαίου.

Σε αυτό το πλαίσιο, μας ανησυχεί ιδιαίτερα το γεγονός ότι στη χώρα μας, οι έως τώρα προετοιμασίες για τη διαχείριση των δυνάμει επακόλουθων της κρίσης στο Αφγανιστάν, φαίνεται να επικεντρώνονται μόνο στην ενίσχυση των μηχανισμών αποτροπής. Μας ανησυχεί επίσης πολύ το ενδεχόμενο άνθρωποι σε ανάγκη να αποτραπούν από το να βρουν ασφαλές καταφύγιο για τους ίδιους και τις οικογένειές τους και καλούμε την ελληνική κυβέρνηση να αποφύγει ένα τέτοιο ενδεχόμενο με κάθε τρόπο.

Οι τραγικές εξελίξεις στο Αφγανιστάν κάνουν επιτακτική την ανάγκη να επανεξεταστούν πρόσφατες αποφάσεις απόρριψης ασύλου πολιτών του Αφγανιστάν και το θεσμικό πλαίσιο που τις διέπει. Όπως είναι γνωστό, η Τουρκία πρόσφατα ανακηρύχθηκε σε «ασφαλή τρίτη χώρα» για τους πολίτες του Αφγανιστάν. Η εφαρμογή αυτού του μέτρου μπορεί να οδηγήσει στην άρνηση της ελληνικής Πολιτείας να εξετάσει την ουσία αιτημάτων ασύλου πολιτών του Αφγανιστάν. Από μόνο του αυτό είναι απαράδεκτο, καθώς ισοδυναμεί με την άρνηση της ευθύνης προστασίας ατόμων προερχόμενων από την λιγότερο ασφαλή χώρα του κόσμου. Εν όψει και της συνεχιζόμενης άρνησης της Τουρκίας, ήδη από τον Μάρτιο του 2020, να δεχθεί την επιστροφή πολιτών τρίτων χωρών από την Ελλάδα, αυτό θα οδηγήσει έναν σημαντικό αριθμό Αφγανών αιτούντων άσυλο σε ένα ανεπίτρεπτο νομικό κενό μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, σε μια κατάσταση χωρίς πρόσβαση στη υγεία, χωρίς πρόσβαση στη στέγη και χωρίς πρόσβαση στην εκπαίδευση. Καλούμε, λοιπόν, για μια ακόμη φορά την ελληνική κυβέρνηση να αναθεωρήσει την πρόσφατη Κοινή Υπουργική Απόφαση σε σχέση με τους πολίτες Αφγανιστάν.

Οι κυβερνήσεις της ΕΕ δεν θα πρέπει να αρνηθούν, μέσω της ανάθεσης των ευθυνών τους σε τρίτες χώρες, να συνδράμουν καθοριστικά στον επιμερισμό της ευθύνης προστασίας όσων Αφγανών πολιτών αναζητήσουν διεθνή προστασία. Αυτή η ευθύνη αλληλεγγύης πηγάζει από τις δημοκρατικές, ιστορικές και πολιτισμικές αρχές των χωρών της ΕΕ, όπως και το διεθνές δίκαιο. Ας μην αποτύχουμε για μια ακόμη φορά να προασπισθούμε τις αρχές της δημοκρατίας, του ανθρωπισμού, του κράτους δικαίου και της αλληλεγγύης.

Υπογράφουσες Οργανώσεις

Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες

SolidarityNow

Ελληνικό Φόρουμ Μεταναστών

Ελληνικό Φόρουμ Προσφύγων

Μέλισσα – Δίκτυο Μεταναστριών στην Ελλάδα

Με ανακοίνωσή του στις 15 Απριλίου, το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου εξήγγειλε την οριζόντια περικοπή του οικονομικού βοηθήματος για όλες και όλους τους αιτούντες άσυλο που δεν στεγάζονται σε δομές της ευθύνης του ή των συνεργαζόμενων με αυτό φορέων, από την 1η Ιουλίου 2021. Η εξαγγελία αυτή έγινε, μάλιστα, χωρίς την έκδοση καμίας σχετικής Υπουργικής Απόφασης που να εξειδικεύει τη διαδικασία.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση: «Οι αιτούντες που συγκαταλέγονται στον αστικό πληθυσμό, εφόσον δεν έχουν τους απαραίτητους πόρους για να καλύψουν τις βασικές ανάγκες διαβίωσής τους, θα πρέπει να υποβάλλουν αίτημα στέγασης στους αρμόδιους φορείς».

Καθώς η διορία πλησιάζει, οι οργανώσεις μας επισημαίνουν πως η συγκεκριμένη απόφαση έχει σοβαρές  προβληματικές πλευρές, τόσο κοινωνικές όσο και νομικές.

Υπολογίζεται πως έως και 25.000 αιτούντες άσυλο, μεταξύ των οποίων και πολλές οικογένειες με παιδιά, έχουν καταφέρει να αυτοστεγαστούν, χάρη στο οικονομικό βοήθημα που τους παρέχεται στο πλαίσιο των συνθηκών υποδοχής, με ευρωπαϊκούς πόρους. Είναι άνθρωποι που κατάφεραν να συγκατοικήσουν με ανθρώπους της επιλογής τους: να νιώσουν ασφαλείς με φίλους, συντρόφους, συγκατοίκους, που τους υποστηρίζουν σε περίπτωση ανάγκης (ψυχικής ασθένειας, αναπηρίας, προχωρημένης ηλικίας κ.λπ.). Άνθρωποι που τα παιδιά τους πηγαίνουν στο σχολείο, που έχουν αποκτήσει φίλους, κοινωνικές σχέσεις και μια καθημερινότητα. Είναι, δηλαδή, άνθρωποι που με πολύ αγώνα έχουν κάνει βήματα για να ανακτήσουν την αυτονομία τους, γεγονός που ενισχύει και την προοπτική της ένταξης για όσους και όσες, τελικά, θα μείνουν στην Ελλάδα.

Τώρα όμως, καλούνται να εγκαταλείψουν την όποια ζωή κατάφεραν να δημιουργήσουν, να εγκατασταθούν σε διαμερίσματα με πολλούς άλλους συγκατοίκους που δεν γνωρίζουν και συχνά από άλλες εθνικότητες.  Καλούνται επίσης να επιστρέψουν σε δομές καταυλισμών εκτός του αστικού ιστού, συχνά πίσω από υπερυψωμένα τείχη, με προφανείς δυσμενείς συνέπειες για την αξιοπρέπεια και την προοπτική της ένταξής τους. Και όλα αυτά, για να μεταφερθούν σε μια κατοικία ελεγχόμενης διαμονής, χωρίς να είναι σαφές το πώς θα επιτευχθεί αυτό ομαλά στην πράξη και χωρίς καν το Υπουργείο να διαθέτει την απαραίτητη υποδομή για να υλοποιήσει την απόφαση.

Στην ανακοίνωση του Υπουργείου, δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη για το πώς θα διασφαλιστεί η έγκαιρη μεταφορά των ανθρώπων σε απομακρυσμένες δομές ή διαμερίσματα ή για το εάν και με ποιον τρόπο θα καλύπτονται τα έξοδα της μετακίνησής τους, δεδομένου ότι πολλοί αδυνατούν να το κάνουν από μόνοι τους. Δεν υπάρχει καμία αναφορά για το εάν και πώς θα διασφαλίζεται από τις αρμόδιες υπηρεσίες η έγκαιρη μεταφορά της υπόθεσης ασύλου τους στο πλησιέστερο Γραφείο Ασύλου του νέου τόπου κατοικίας τους.

Το Υπουργείο ζητάει τη συνδρομή της κοινωνίας των πολιτών για την υλοποίηση αυτής της εξαγγελίας. Ζητάει, δηλαδή, από Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις  να αναλάβουν εξολοκλήρου την εφαρμογή της απόφασής του: να καταγράψουν τα αιτήματα στέγασης, να ενημερώσουν τους αιτούντες, να διαχειριστούν όλο το φόβο, το θυμό και την απόγνωσή τους για τη ζωή που αναγκάζονται, για μια ακόμη φορά, να εγκαταλείψουν, έχοντας  μάλιστα ελάχιστη προθεσμία (μία-τρεις μέρες), για να αποφασίσουν αν αποδέχονται τη μετακίνησή τους.

Το μήνυμα που στέλνει το  Υπουργείο είναι ότι οι αιτούντες άσυλο πρέπει να ζουν μέσα σε κέντρα φιλοξενίας. Αυτό θα αποτελέσει μέγιστο πισωγύρισμα στη διαδικασία της ένταξης και θα δημιουργήσει συνθήκες γκέτο και περιθωριοποίησης.

Επίσης  η  απόφαση αυτή δεν συμβαδίζει με την ισχύουσα νομοθεσία.

Σύμφωνα με το άρθρο 57 του πρόσφατου νόμου 4636/2020, ο περιορισμός ή η διακοπή των υλικών συνθηκών υποδοχής, στις οποίες περιλαμβάνεται και το οικονομικό βοήθημα, αφενός απαιτεί ατομική και αιτιολογημένη κρίση από την αρμόδια αρχή υποδοχής, δηλαδή δεν είναι επιτρεπτή με μια οριζόντια και γενική απόφαση. Αφετέρου, επιτρέπεται μόνο όταν συντρέχουν οι όροι που προβλέπει η διάταξη του παραπάνω άρθρου 57, που επαναλαμβάνει τις σχετικές διατάξεις της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2013/33/ΕΕ, δηλαδή μόνο όταν ο αιτών εγκαταλείπει το χώρο φιλοξενίας χωρίς να ενημερώσει την αρμόδια διοίκηση ή όταν δεν συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις δήλωσης στοιχείων ή σε περίπτωση μεταγενέστερου αιτήματος.

Σε αντίθεση προς αυτές τις περιοριστικά οριζόμενες προϋποθέσεις, η ανακοίνωση του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, χωρίς σαφές έρεισμα στο νόμο ,προαναγγέλλει την διακοπή του βοηθήματος για όλο τον αστικό πληθυσμό που δεν στεγάζεται στις δομές ευθύνης του Υπουργείου.

Με βάση τα παραπάνω, καλούμε το Υπουργείο να επανεξετάσει την απόφαση αυτή, και να μην επιβάλει ένα μέτρο το οποίο και εγείρει ζητήματα νομιμότητας, αλλά και, πάνω από όλα, θα οξύνει τα προβλήματα ένταξης των αιτούντων άσυλο στη χώρα μας.

Οι υπογράφουσες οργανώσεις

ΑΡΣΙΣ – Κοινωνική Οργάνωση Υποστήριξης Νέων

Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού

Δίκτυο Κοινωνικής Υποστήριξης Προσφύγων και Μεταναστών

Δίκτυο Μέλισσα

Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες (ΕΣΠ)

Ελληνικό Φόρουμ Προσφύγων

Ελληνικό Φόρουμ Μεταναστών

Ίριδα – Κέντρο Γυναικών

Κέντρο Διοτίμα

Κέντρο Ημέρας Βαβέλ

Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων (Initiative for the Detainees’ Rights)

Συμβίωση Σχολή Πολιτικών Σπουδών στην Ελλάδα

Action for Education

Better Days NGO

Changemakers Lab

ECHO100PLUS

Equal Rights Beyond Borders

Europe Must Act

Fenix – Humanitarian Legal Aid

HumanRights360

International Rescue Committee (IRC)

Lesvos Solidarity

Lighthouse Relief

Refugees International

Refugee Legal Support

Refugee Rights Europe

Samos Volunteers

SolidarityNow

Still I Rise

Terre des Hommes

The substantive examination of asylum applications is the only safe solution for refugees

June 14th, 2021

With a new Joint Ministerial Decision (JMD) issued on 7 June,[1] the Greek State designates Turkey as a “safe third country” for families, men, women and children of five nationalities[2] seeking international protection in Greece. It is noted that the JMD applies even to those from countries with high recognition rates for international protection, such as Syria, Afghanistan and Somalia.[3] This decision reinforces the policy established by the March 2016 EU-Turkey Statement that shifts the responsibility to protect refugees, including unaccompanied children,[4] arriving in Europe to third countries.

For years, the effect of this externalisation policy has been to turn the Greek islands into a place of confinement for thousands of displaced and persecuted people, as authorities prioritised “containing” them on the islands to facilitate their return to third countries. This created places like Moria that became shameful symbols of Europe’s failure to protect refugees. But the solution is not to send displaced individuals to Turkey. In Turkey, people seeking asylum from non-European countries are not granted international protection per the 1951 Refugee Convention, while in March 2021 Turkey announced it would withdraw from the Istanbul Convention, and will thus not be protecting victims of gender-based violence, who are at an increased risk in case of return from Greece, based on the new JMD. People should not be returned to a country where their lives would be in danger, but multiple reports over recent years warn of the refoulement of refugees from Turkey, even to war zones in Syria.[5] Furthermore, the concept of a “safe third country” presupposes the existence of an essential connection between the asylum seeker and that country, as well as the consent of the third country to receive the returnee. These conditions are not met in the case of Turkey.

The decision to designate Turkey as a “safe third country”, should be revoked for the aforementioned reasons. Furthermore, the unworkability of this new law is highlighted, since as far back as March 2020, Turkey is not accepting the return of refugees and asylum seekers from Greece. This has been pointed out by Greece’s Ministry of Migration and Asylum as well as the European Commission.[6] Refugees whose applications have been rejected as inadmissible according to the “safe third country” principle, are already enduring a situation of protracted legal uncertainty, social exclusion, destitution, homelessness, and even prolonged detention in Greece, which is at risk of turning into a prison.[7] This JMD will serve only to increase the number of people in such a situation.

In fact, as has been pointed out in relevant interventions by the Greek Ombudsperson, and more recently in a reply by the Commissioner for Migration and Home Affairs of the European Commission,[8] in these cases applicants must be able to re-apply for asylum, and have their applications examined on their merits, in accordance with EU and national law.[9]

In line with a recent announcement by the UN High Commissioner for Refugees (UNHCR),[10] our organisations stress that “externalization simply shifts asylum responsibilities elsewhere and evades international obligations”. We once again call on the Greek and European authorities to honour their responsibility to protect refugees and to avoid further undermining the European asylum acquis and the fundamental principles and values for protecting human rights. To this end, we call on Greece to revoke the JMD issued on 7 June.

Signatories:

Action for education

ΑRSIS – Association for the Social Support of Youth

Better Days

Centre Diotima

ECHO100PLUS

ELIX

Equal Rights Beyond Borders

Europe Must Act

European Lawyers in Lesvos (ELIL)

Fenix – Humanitarian Legal Aid

Greek Council for Refugees (GCR)

Greek Forum of Migrants

Greek Forum of Refugees (GFR)

Greek Helsinki Monitor

Hellenic League for Human Rights (HLHR)

HumanRights360

Human Rights Legal Project

Initiative for the Detainees’ Rights

International Rescue Committee (IRC)

INTERSOS

INTERSOS Hellas

Irida Women’s Center

Legal Centre Lesvos

Lesvos Solidarity

Lighthouse Relief

Médecins du Monde – Greece

METAdrasi- Action for Migration and Development

Mobile Info Team (MIT)

Network for Children’s Rights

Network for the Social Support of Refugees and Migrants

Odyssea

Refugees International

Refugee Law Clinic Berlin

Refugee Legal Support (RLS)

Refugee Rights Europe (RRE)

Refugee Support Aegean (RSA)

Samos Volunteers

SolidarityNow

Still I Rise

Terre des hommes Hellas

————————————-

[1] Joint Ministerial Decision (JMD) 42799/2021, Gov. Gazette 2425/Β/7-6-2021, available in Greek at: .

[2] The JMD applies to nationals of Afghanistan, Syria, Somalia, Bangladesh and Pakistan

[3] Indicatively, in 2020, the rate of positive decisions issued by the Greek Asylum Service (GAS) for asylum applicants from Somalia was 94.1%, from Syria 91.6% and from Afghanistan 66.2%. RSA, “Asylum statistics for 2020 A need for regular and transparent official information”, 11 February 2021, available at: .

[4] According to the latest available statistics issued by the National Center for Social Solidarity (EKKA), 68% of unaccompanied children that have been identified in Greece are from Syria, Afghanistan and Pakistan. Accordingly, and in any case, the implementation of the JMD is not in line with the principle of the best interests of the child and the protective provisions of the International Convention on the Rights of the Child.  On the latest available statistics see EKKA, Situation Update: Unaccompanied Children (UAC) in Greece, 15 May 2021, available at: .

[5] Amongst others: EASO, Syria Situation of returnees from abroad: Country of Origin Information, June 2021, available at: , pp. 12-13; AIDA, Country Report Turkey (May 2021 update), 31 May 2021, available at: ; DW, “Amnesty: Turkey forced Syrian refugees back into war zone”, 25 October 2019, available at: ; ECRE, “Human Rights Watch report: push backs of Syrian refugees by Turkey”, 30 March 2018, available at: ; Human Rights Watch, “Turkey: Syrians Pushed Back at the Border”, 23 November 2015, available at: .

[6] Amongst others: Ministry of Migration and Asylum, “Request by Greece towards the EU for the immediate return 1,450 third country nationals under the Joint EU-Turkey Statement”, 14 January 2021, available in Greek at: ; European Commission, Commission Staff Working Document: Turkey 2020 Report, 6 October 2020, available at: , p. 48.

[7] It is noted that the majority (65.8%) of international protection applications that were submitted in Greece in 2020 regarded asylum seekers from the 5 countries that are stated in the JMD. Ministry of Migration and Asylum, Annual briefing 2020, 19 January 2021, available in Greek at: , p.13.

[8] EN P-000604/2021, Answer given by Ms Johansson on behalf of the European Commission (1.6.2021), διαθέσιμο στα αγγλικά στο: .

[9] Article 38, para. 4 Directive 2013/32/EU on common procedures for granting and withdrawing international protection (recast) and article 86, para. 5 L. 4636/2019 (also known as “IPA”).

[10] UNHCR, “UNHCR warns against “exporting” asylum, calls for responsibility sharing for refugees, not burden shifting”, 19 May 2021, available at: .

70 civil society organisations co-signed an open letter to the Deputy Minister of Finance, Theodoros Skylakakis, initiated by Common Ground and Greenpeace, outlining their priorities for a green and just recovery and seeking more public involvement in developing policies.

Greece, like all other member states, has until the end of April to submit a plan to the EU outlining how it will spend the €32 billion it will receive in recovery funds to overcome the effects of the pandemic. Civil society recognises this as an unprecedented opportunity for a truly just, inclusive, and sustainable transition and seeks transparency in the planning process.

So far, civil society has been largely left out of the process and kept in the dark, despite hopes that it would be inclusive and transparent. “Civil society can play a vital role in the planning and implementation of the Recovery Plan, as it has an excellent knowledge of the reality and has already assisted the state during challenging times. Transparency, participation and accountability are of the outmost importance in order to consolidate trust between the Greek state and is citizens”, declared Antigone Lyberaki, General Manager of SolidarityNow.

Given that recent crises (economic, refugee reception, pandemic) have deepened social inequalities in Greece, the signatories contend that recovery policies should target typically overlooked populations such as impoverished households, the homeless, migrants, and refugees.  At the same time, they call for policies that prioritise protecting the environment and reducing the effects of climate change in order to ensure a sustainable future and stave off future disasters and displacement.

Common Ground and the letter’s co-signers urge the Greek government to:

• Invite the public, and in particular civil society, to submit their proposals for spending the recovery funds before the government submits its final plan in April and ensure their meaningful participation in the plan’s design, implementation, and monitoring.
• Prepare a detailed action plan detailing proposed programmes, objectives, beneficiaries and expected impact, which includes valid environmental, social, and economic indicators.
• Improve clarity and transparency around the process, including regular information exchange sessions with stakeholders and public awareness campaigns.

Why it matters: If the above-mentioned measures are implemented as part of a coordinated effort combined with other initiatives and funding opportunities to strengthen public policies, it will lead Greece out of the pandemic and toward a more just and sustainable future.

After years of austerity, the refugee reception crisis and now the pandemic, this large sum of money can enable society to turn a corner and start truly recovering from economic and social problems. To succeed, Greece must avoid repeating the policies of the past that led us to the difficult position we are in today (confronting rising inequalities, polarisation, injustice, biodiversity loss, and the climate crisis).

Notes to editors

* In July 2020, the European Union launched a €750 billion pandemic recovery fund, of which 37% is earmarked specifically for fighting climate change with the rest going toward other investments and reforms to strengthen resilience, a digital transformation, fairness, and macroeconomic stability. EU member states now have until the end of April to submit their final spending plans to account for their share of the financial aid. Greece will receive €32 billion in a combination of grants and loans.

National Recovery and Resilience Plan: Greece’s official spending plan for the recovery funds.

Read the full draft of our Open Letter – Recovery Plan to the Deputy Minister of Finance.