Βασιλίνα-Βαλλίνα Παπανικολάου, Ψυχολόγος-Υπεύθυνη υλοποίησης της δράσης 

Κατά τη διάρκεια της εθελοντικής μου εργασίας ως ψυχολόγος στο SolidarityNow, ανέλαβα την ευθύνη υλοποίησης μιας βιωματικής δραστηριότητας με στόχο τη διερεύνηση των δικτύων υποστήριξης των συμμετεχόντων, των προσωπικών εμπειριών και χαρακτηριστικών που τους βοηθούν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες και τέλος, την ενδυνάμωσή τους μέσα από αυτές τις παραδοχές. Η συγκεκριμένη παρέμβαση αποτέλεσε για εμένα μια μοναδική εμπειρία, τόσο σε επαγγελματικό όσο και σε προσωπικό επίπεδο, καθώς συνδύαζε ψυχοκοινωνικούς στόχους με βαθιά ανθρώπινες αφηγήσεις.

Οι συμμετέχοντες προέρχονταν κυρίως από προσφυγικές κοινότητες και είχαν βιώσει εκτεταμένα τραυματικά γεγονότα, όπως εκτοπισμό, απώλεια οικείων προσώπων, διάρρηξη κοινωνικών δεσμών και παρατεταμένη αβεβαιότητα. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο του γλωσσικού εμποδίου, μια καθαρά λεκτική προσέγγιση θα ήταν αδύνατη. Για αυτόν τον λόγο, το βιωματικό παιχνίδι που επιλέχθηκε, που επέτρεπε την έκφραση μέσα από σύμβολα και χρώματα, ήταν ιδανικό.

Το παιχνίδι ως εργαλείο έκφρασης

Ο πυρήνας της δραστηριότητας αφορούσε την αναγνώριση των ανθρώπων, των σχέσεων ή των εμπειριών που λειτουργούν ως στηρίγματα σε περιόδους κρίσης. Μέσα από τη διαδικασία, πολλοί συμμετέχοντες μοιράστηκαν ιστορίες που ανέδειξαν τόσο τη δύναμη των κοινωνικών δεσμών όσο και την απουσία τους. Οικογενειακοί δεσμοί, φιλίες, εσωτερικά αποθέματα ανθεκτικότητας, αλλά και απώλειες που εξακολουθούν να επηρεάζουν τη ζωή τους, ήταν βασικά χαρακτηριστικά σε πολλές αφηγήσεις.

Τι ανέδειξε η διαδικασία

Περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες ανέφεραν την οικογένεια ως κύριο δίκτυο στήριξης, ακόμη και όταν αυτή βρισκόταν γεωγραφικά μακριά. Παράλληλα, σημαντικό ποσοστό ανθρώπων δήλωσε ότι δεν διαθέτει κανένα άτομο ή σύστημα που να θεωρεί υποστηρικτικό.

Πολλοί συμμετέχοντες ανέδειξαν ως πηγές εσωτερικής δύναμης:

• Τη σκέψη στην οικογένεια
• Την προσευχή
• Την προσδοκία μιας σταθερής καθημερινότητας.

Στόχοι, όπως η επιστροφή στις σπουδές ή η εξασφάλιση μόνιμης στέγης αποτέλεσαν βασικά σημεία αναφοράς. Η διαδικασία ήταν συχνά συναισθηματικά φορτισμένη, καθώς πολλοί μοιράστηκαν τραυματικές εμπειρίες.

Ως ψυχολόγος που υλοποιούσε τη συγκεκριμένη δράση, βρέθηκα αντιμέτωπη με τη δυσκολία να οριοθετήσω, αλλά και ταυτόχρονα να τιμήσω όσα μοιράζονταν οι συμμετέχοντες. Υπήρξαν στιγμές έντονου θαυμασμού και συγκίνησης απέναντι στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αυτοί επέλεγαν να αφηγούνται τις ιστορίες τους. Παράλληλα, δεν έλειψαν στιγμές ψυχικής κόπωσης, ως αποτέλεσμα της έκθεσης σε επαναλαμβανόμενες τραυματικές αφηγήσεις.

Η επίδραση στην επαγγελματική ταυτότητα

Η εμπειρία αυτή λειτούργησε ως καθρέφτης για τη δική μου επαγγελματική ταυτότητα. Ανέδειξε:

• Τα όρια του ρόλου μου
• Την ανάγκη ισορροπίας ανάμεσα στην ενσυναίσθηση και την επαγγελματική στάση
• Τη σημασία της αυτοφροντίδας.

Μια μικρή δράση με ουσιαστικό αποτύπωμα 

Η βιωματική αυτή δράση ανέδειξε ότι ακόμη και απλές παρεμβάσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως καταλύτες για βαθύτερη κατανόηση του εαυτού και των αναγκών των ανθρώπων.

Σε περιβάλλοντα όπου η φωνή συχνά δυσκολεύεται να εκφραστεί, η δημιουργία εναλλακτικών τρόπων επικοινωνίας μπορεί να ανοίξει ουσιαστικούς δρόμους σύνδεσης, ενδυνάμωσης και φροντίδας.