«Είναι στο τηλέφωνο ένας εργοδότης που αναζητά προσωπικό», λέει η εργαζόμενη στην υποδοχή του Κέντρου Αλληλεγγύης Θεσσαλονίκης.

Για την Ομάδα Απασχόλησης, τέτοια τηλεφωνήματα αποτελούν συχνά την αρχή μιας νέας συνεργασίας. Όχι όμως οποιασδήποτε συνεργασίας. Στόχος δεν είναι απλώς η κάλυψη κενών θέσεων εργασίας, αλλά η δημιουργία ενός δικτύου εργοδοτών που προσφέρουν αξιοπρεπείς συνθήκες απασχόλησης και σέβονται τα δικαιώματα των εργαζομένων.

Γι’ αυτό και κάθε νέος εργοδότης αξιολογείται προσεκτικά πριν ενταχθεί στο δίκτυο συνεργαζόμενων επιχειρήσεων του SolidarityNow. Η διαθεσιμότητα θέσεων εργασίας είναι μόνο η αφετηρία. Εξίσου σημαντική είναι η συμμόρφωση με την εργατική νομοθεσία, ο τρόπος λειτουργίας της επιχείρησης και, κυρίως, η πραγματική εμπειρία των ίδιων των εργαζομένων.
Ο συγκεκριμένος εργοδότης έμοιαζε, αρχικά, να αποτελεί μια εξαιρετική περίπτωση συνεργασίας. Αναζητούσε αρκετούς εργαζόμενους, μεταξύ αυτών και γυναίκες, προσέφερε τόσο σταθερή όσο και εποχική απασχόληση, η επιχείρηση βρισκόταν σε περιοχή με εύκολη πρόσβαση μέσω δημόσιων συγκοινωνιών και, όπως ανέφερε, είχε ήδη εμπειρία συνεργασίας με πρόσφυγες και μετανάστες.

Ακόμη πιο ενθαρρυντικό ήταν ότι, όταν οι σύμβουλοι διευκρίνισαν πως βασική προϋπόθεση συνεργασίας αποτελεί η πλήρως νόμιμη απασχόληση, με σύμβαση εργασίας και τήρηση της εργατικής νομοθεσίας, και ο εργοδότης όχι μόνο συμφώνησε αλλά ανέφερε ότι είχε επιλέξει να αναζητήσει συνεργασία με το SolidarityNow ακριβώς επειδή αναζητούσε έναν αξιόπιστο φορέα που δίνει προτεραιότητα στη νομιμότητα, τη διαφάνεια και τον σεβασμό των εργασιακών δικαιωμάτων.
Η πρώτη εικόνα ήταν ιδιαίτερα θετική.

Για τους συμβούλους της Ομάδας Απασχόλησης, κάθε νέα θέση εργασίας σημαίνει πολύ περισσότερα από μια κενή θέση σε μια επιχείρηση. Πίσω από κάθε υποψήφιο υπάρχει μια προσωπική ιστορία, μια οικογένεια, οικονομικές δυσκολίες, όνειρα και προσδοκίες. Οι σύμβουλοι γνωρίζουν από κοντά τους ανθρώπους που υποστηρίζουν και προσπαθούν καθημερινά να δημιουργήσουν γέφυρες προς την αγορά εργασίας. Κάθε αξιόπιστος εργοδότης δημιουργεί ελπίδα· ίσως αυτή να είναι η ευκαιρία που θα επιτρέψει σε κάποιον να σταθεί ξανά στα πόδια του.

Η θετική εικόνα επιβεβαιώθηκε και στη δια ζώσης συνάντηση. Ο εργοδότης εμφανίστηκε ευγενικός, συνεργάσιμος και ιδιαίτερα ευαισθητοποιημένος απέναντι στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι σε ευάλωτη κατάσταση. Ωστόσο, η διαδικασία αξιολόγησης δεν ολοκληρώνεται με μια πρώτη συνάντηση ούτε βασίζεται αποκλειστικά στις δηλώσεις ενός εργοδότη. Στο πλαίσιο της μεθοδολογίας της Ομάδας Απασχόλησης, ακολουθούν πάντοτε επιπλέον στάδια αξιολόγησης, καθώς η πραγματική εικόνα μιας επιχείρησης προκύπτει και μέσα από την εμπειρία των ίδιων των εργαζομένων. Για τον λόγο αυτό οργανώθηκε ομαδική συνέντευξη, κατά την οποία εργοδότης και υποψήφιοι θα είχαν την ευκαιρία να γνωριστούν και να συζητήσουν αναλυτικά τους όρους και τις συνθήκες εργασίας.

Εκεί εμφανίστηκαν τα πρώτα red flags.

Πολλές από τις γυναίκες που είχαν προσκληθεί στη συνέντευξη είχαν εργαστεί πρόσφατα στην ίδια επιχείρηση. Και όλες περιέγραφαν μια εικόνα που δεν είχε καμία σχέση με αυτή που είχε παρουσιάσει ο εργοδότης. Μίλησαν για εξαναγκαστικές υπερωρίες, περιστατικά εκφοβισμού στον χώρο εργασίας, και μη καταβολή ασφαλιστικών εισφορών. Οι πληροφορίες αυτές δεν μπορούσαν να αγνοηθούν.

Η Ομάδα Απασχόλησης ενημέρωσε άμεσα όλους τους υποψηφίους για τα ευρήματα που είχαν προκύψει, ενώ σε όσους είχαν υποστεί παραβιάσεις της εργατικής νομοθεσίας προσφέρθηκε επιπλέον ενημέρωση και υποστήριξη σχετικά με τη δυνατότητα προσφυγής στην Επιθεώρηση Εργασίας. Οι υποψήφιοι ήταν, φυσικά, ελεύθεροι να αποφασίσουν οι ίδιοι αν επιθυμούσαν να συνεχίσουν τη διαδικασία. Τελικά, κανείς δεν αποδέχθηκε την προσφορά εργασίας. Αντίστοιχα, η Ομάδα Απασχόλησης διέκοψε άμεσα κάθε περαιτέρω συνεργασία με τη συγκεκριμένη επιχείρηση.

Η εξέλιξη αυτή αποτέλεσε αναμφίβολα μια ματαίωση. Δύο από τις υποψήφιες εργαζόμενες, η Fatima και η Mareme θα συνέχιζαν να αγωνιούν για το αν θα μπορέσουν να πληρώσουν τον επόμενο λογαριασμό του ρεύματος. Τα παιδιά τους θα συνέχιζαν να μεγαλώνουν μέσα στην οικονομική ανασφάλεια. Αυτή δεν ήταν η κατάληξη που θα ήθελε κανείς. Ωστόσο, η εμπειρία αυτή επιβεβαίωσε και κάτι ακόμη: η προστασία των ανθρώπων που υποστηρίζουμε δεν εξαντλείται στην εύρεση μιας θέσης εργασίας. Προϋποθέτει και τη διασφάλιση, στον βαθμό που αυτό είναι δυνατό, ότι η εργασία αυτή θα προσφέρεται σε ένα περιβάλλον που σέβεται τα δικαιώματα και την αξιοπρέπεια των εργαζομένων.

Γι’ αυτό και η αξιολόγηση των εργοδοτών αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της δουλειάς της Ομάδας Απασχόλησης. Δεν αρκεί ένας εργοδότης να προσφέρει πολλές θέσεις εργασίας. Πρέπει να αποδεικνύει στην πράξη ότι αποτελεί έναν αξιόπιστο συνεργάτη, ο οποίος σέβεται τους ανθρώπους που απασχολεί.

Η επιτυχία, επομένως, δεν μετριέται μόνο με τον αριθμό των προσλήψεων. Μετριέται και με τις φορές που ένας άνθρωπος απέφυγε να βρεθεί σε ένα περιβάλλον εκμετάλλευσης, επειδή είχε την απαραίτητη ενημέρωση και υποστήριξη για να αναγνωρίσει τους κινδύνους και να επιλέξει διαφορετικά. Γιατί το ζητούμενο δεν είναι απλώς η πρόσβαση στην εργασία.

Είναι η πρόσβαση στην αξιοπρεπή εργασία (Decent Work), όπως αυτή ορίζεται από τον Διεθνή Οργανισμό Εργασίας και αναγνωρίζεται από τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Η αξιοπρεπής εργασία δεν είναι προνόμιο. Είναι δικαίωμα όλων.