Συνέντευξη στο Κέντρο Αλληλεγγύης Θεσσαλονίκης: Ανάγκες, Προκλήσεις και Υποστήριξη στους πιο Ευάλωτους

Μια συζήτηση με τις κοινωνικές λειτουργούς Δήμητρα Κεφάλα, Μένη Χριστίδου, Εύη Δημάδη,

και τον Γιώργο Τσιτιρίδη, Υπεύθυνος Προγραμμάτων Β.Ελλάδας, SolidarityNow

Το Κέντρο Αλληλεγγύης του SolidarityNow στη Θεσσαλονίκη λειτουργεί ως κόμβος αλληλεγγύης και φροντίδας για ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Μέσα από την προσφορά ολοκληρωμένων υπηρεσιών, προσπαθεί να καλύψει κενά πρόσβασης στην υγεία, στην πρόνοια, στην εκπαίδευση, στη νομική υποστήριξη, στην αγορά εργασίας και γενικά στην ένταξη ατόμων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες και εμπόδια.

Σε μια εμβάθυνση της δράσης του, μιλήσαμε με τις κοινωνικές λειτουργούς Δήμητρα Κεφάλα, Μένη Χριστίδου και Εύη Δημάδη, προκειμένου να καταγράψουμε τον ρόλο, τις δυσκολίες, και τις προτεραιότητες του Κέντρου.

Το Κέντρο ξεκίνησε τη λειτουργία του το 2016 για να υποστηρίξει ευάλωτα άτομα στην ένταξή τους, προσφέροντας υπηρεσίες με ολιστικό χαρακτήρα. Έχει αλλάξει πολλές φορές τον τρόπο που προσφέρει αυτές τις υπηρεσίες, ώστε να ανταποκριθεί στις ανάγκες των ανθρώπων αποτελεσματικά. Αυτά που μένουν πάντα ίδια είναι η λειτουργεία των «ανοιχτών θυρών», είμαστε εδώ για όλους χωρίς διακρίσεις, η ευελιξία και η ολιστική προσέγγιση. Η συνέχιση της λειτουργίας του είναι καίριας σημασίας, μιας και τη δεδομένη χρονική περίοδο, δεν υπάρχει κάτι ανάλογο στην Βόρεια Ελλάδα. Κάποιες από τις ομάδες στις οποίες παρέχονται οι υπηρεσίες του Κέντρου είναι: οι μονογονεϊκές οικογένειες,  τα παιδιά, οι νέοι, οι ηλικιωμένοι, οι γυναίκες, Άτομα με Ειδικές Ανάγκες, Ρομά, πρόσφυγες, μετανάστες, θύματα κακοποίησης, κ.α..

Η Σπουδαιότητα της Κοινωνικής Υπηρεσίας

«Είμαστε οι πρώτοι άνθρωποι που βλέπει ο άνθρωπος που έρχεται εδώ. Για όποια υπηρεσία και να έχει έρθει, πρώτα βλέπει εμάς, και σε έναν διάλογο ζωής καταγράφουμε το κοινωνικό ιστορικό και τις ανάγκες του. Μετά από αυτό το σημαντικό βήμα που εκτός από καταγραφή στοιχείων και αναγκών, καταγράφει κατά κάποιον τρόπο και όλα τα πιθανά συναισθήματα, οι άνθρωποι παραπέμπονται στην κατάλληλη για την ανάγκη τους υπηρεσία», Δήμητρα Κεφαλά.

Προτεραιότητα είναι η ένταξη και η αυτονομία των ανθρώπων, μέσω της ενημέρωσης και της υποστήριξης τους. Μέρος αυτής της διαδικασίας είναι και η εκπαίδευση για τις βασικές λειτουργίες της καθημερινότητας και η τακτοποίηση των διοικητικών θεμάτων (για παράδειγμα: έκδοση ΑΦΜ/ΑΜΚΑ/ΑΜΑ, κωδικών TAXISNet). Ιδιαίτερα για τους πρόσφυγες και τους μετανάστες, συχνά τα διαδικαστικά είναι αγκάθια, λόγω της γλωσσικής δυσκολίας, της άγνοιας ή/και της απουσίας ψηφιακής πρόσβασης.

Η ψηφιοποίηση των διαδικασιών είναι μία από τις μεγαλύτερες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι, που μοιάζει να αποκλείει όσους δεν έχουν υπολογιστές, πρόσβαση στο διαδίκτυο ή δεν γνωρίζουν καλά ελληνικά ή αγγλικά.

Για αυτό, η κοινωνική υπηρεσία δίνει βαρύτητα στη διεκπεραίωση των διαδικασιών αυτών για τον κάθε ωφελούμενο, ενώ παράλληλα εξηγεί αναλυτικά στους ανθρώπους τις διαδικασίες και τα βήματα που χρειάζονται για τη διεκπεραίωση, ώστε να εμπλέκονται και να κατανοούν τον γενικότερο τρόπο λειτουργίας του ελληνικού συστήματος. Ο δρόμος για την κοινωνική ένταξη ή και επανένταξη είναι γεμάτος προκλήσεις.

«Έρχονται άνθρωποι που κατά την πρώτη μας επαφή μαζί τους καταλαβαίνουμε ότι για μερικές γραφειοκρατικές διαδικασίες ακούνε για πρώτη φορά. Δεν γνωρίζουν τι πρέπει να κάνουν είτε γιατί δεν κατανοούν τη γλώσσα, είτε είναι ψηφιακά αναλφάβητοι», Μένη Χριστίδου.

«Ένα άλλο σημαντικό κομμάτι της δουλειάς μας είναι οι παραπομπές. Έτσι, οι άνθρωποι ανάλογα με τις ανάγκες τους, παραπέμπονται είτε εσωτερικά (σε άλλη υπηρεσία του Κέντρου ή και σε άλλα προγράμματα του SolidarityNow), είτε εξωτερικά (άλλες ΜΚΟ ή δημόσιες δομές). Για αυτό και έχουμε αναπτύξει ένα ευρύ δίκτυο συνεργασιών, που ενισχύει την ικανότητά μας να ανταποκρινόμαστε σε ολοένα και πιο σύνθετα αιτήματα και ανάγκες», Εύη Δημάδη.

Η κοινωνική κρίση της έλλειψης στέγης

Όμως, παρά τις υπηρεσίες που παρέχονται, ένα ζήτημα κυριαρχεί: η στέγαση.

Οι μεγάλες αυξήσεις στα ενοίκια χτυπούν το ευρύ φάσμα του πληθυσμού. Το αποτέλεσμα είναι η αύξηση της αστεγίας και η επιπλέον πίεση στους ήδη επιβαρυμένους ανθρώπους και στις οικογένειές τους. Το υπνωτήριο της Θεσσαλονίκης δεν επαρκεί, οι προϋποθέσεις ένταξης στη δομή αυτή αποκλείουν πολλούς και δεν υπάρχουν άλλες διαθέσιμες υπηρεσίες στέγασης στην πόλη.

Δικαίωμα στην κατανόηση, δικαίωμα στην ένταξη

Η διερμηνεία και διαπολιτισμική διαμεσολάβηση είναι άλλη μία σημαντική έλλειψη σχεδόν σε όλες τις δομές και τους φορείς της πόλης, κάτι που εμποδίζει την πρόσβαση των ατόμων σε δομές, με συνέπεια την καταπάτηση θεμελιωδών ανθρώπινων δικαιωμάτων (π.χ. το δικαίωμα στην υγεία). Παράλληλα, δεν υπάρχουν επαρκή προγράμματα εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας για τους ανθρώπους που δεν τη γνωρίζουν, με αποτέλεσμα η διαδικασία ένταξης να γίνεται ακόμη πιο δύσκολη και απαιτητική για εκείνους.

Αλληλεγγύη με πρόσωπο: όχι απλώς παροχή, αλλά σχέση

Στην κοινωνική υπηρεσία του Κέντρου Αλληλεγγύης Θεσσαλονίκης δεν προσφέρεται απλά μια παροχή βοήθειας, συμβαίνει μια διαδικασία που απαιτεί ανθρώπινη επαφή, εμπιστοσύνη, ευελιξία και κατανόηση.

Όταν η υποστήριξη υλοποιείται, με σεβασμό στην αξιοπρέπεια και με επίκεντρο την αυτονόμηση των ανθρώπων, μπορεί να κάνει τη διαφορά, όχι μόνο στη ζωή ενός, αλλά στην ποιότητα ζωής ολόκληρης της κοινότητας/κοινωνίας.

Στο τέλος της ημέρας, το Κέντρο δεν είναι απλά μια δομή που καλύπτει ανάγκες∙ είναι πυξίδα που δείχνει προς μια κοινωνία πιο δίκαιη, συμπεριληπτική και ανθρώπινη.

«Γενικά στη Θεσσαλονίκη τα τελευταία χρόνια έχουν συρρικνωθεί πάρα πολύ τα προγράμματα που παρείχαν υπηρεσίες όπως ξενώνες και εξειδικευμένες δομές, με αποτέλεσμα να υπάρχει μια μεγάλη μερίδα πληθυσμού που η καθημερινότητα της γίνεται ολοένα και δυσκολότερη», Δήμητρα Κεφαλά.