Για μια γυναίκα που έχει βιώσει έμφυλη βία, η πρόσβαση σε ασφαλή και αξιοπρεπή εργασία αποτελεί σημαντικό βήμα προς την οικονομική αυτονομία και την ανασυγκρότηση της ζωής της. Η εύρεση μιας θέσης εργασίας, όμως, είναι μέρος μιας ευρύτερης διαδρομής, στην οποία η προστασία, η φροντίδα και η δυνατότητα να σχεδιάσει ξανά το μέλλον της συνδέονται στενά.

Τι χρειάζεται, λοιπόν, ώστε η εργασιακή ένταξη να στηρίζει ουσιαστικά μια νέα αρχή;

Οι γυναίκες που καταφεύγουν σε δομές προστασίας απομακρύνονται από ένα περιβάλλον φόβου, ελέγχου και απειλής. Οι ξενώνες φιλοξενίας και οι υπηρεσίες υποστήριξης προσφέρουν ένα κρίσιμο πλαίσιο ασφάλειας, μέσα στο οποίο μπορούν να αρχίσουν να επεξεργάζονται τις εμπειρίες τους και να εξετάζουν τις επιλογές τους. Η αναζήτηση εργασίας γίνεται συχνά παράλληλα με την αντιμετώπιση νομικών εκκρεμοτήτων, την εξασφάλιση στέγης και τη φροντίδα των παιδιών, ενώ οι συνέπειες της βίας εξακολουθούν να επηρεάζουν την καθημερινότητά τους.

Οι εργασιακοί σύμβουλοι της Υπηρεσίας Απασχόλησης που λειτουργεί στα Κέντρα Αλληλεγγύης του SolidarityNow σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα διαπιστώνουν πόσο διαφορετική είναι αυτή η διαδρομή για κάθε γυναίκα. Ορισμένες διαθέτουν επαγγελματική εμπειρία και σαφείς στόχους, αλλά χρειάζονται βοήθεια για να επιστρέψουν στην αγορά εργασίας. Άλλες έχουν στερηθεί ευκαιρίες εκπαίδευσης και απασχόλησης ή αναζητούν για πρώτη φορά εργασία.

Τα χρόνια της κακοποίησης μπορεί να συνοδεύονται από κοινωνική απομόνωση, οικονομικό έλεγχο και αποκλεισμό από την επαγγελματική ζωή. Η απουσία προσωπικού εισοδήματος ενισχύει την εξάρτηση από τον κακοποιητή, ενώ η διαρκής υποτίμηση μπορεί να κλονίσει την εμπιστοσύνη μιας γυναίκας στις δυνατότητές της. Η εργασιακή συμβουλευτική ξεκινά, επομένως, από την αναγνώριση των γνώσεων, των δεξιοτήτων και των επιθυμιών της, ώστε τα επόμενα βήματα να ανταποκρίνονται στις δικές της ανάγκες.

Ακόμη και όταν υπάρχει μια κατάλληλη επαγγελματική ευκαιρία, η αξιοποίησή της δεν είναι αυτονόητη. Για τις γυναίκες με παιδιά, η οργάνωση της φροντίδας τους είναι συχνά καθοριστική. Πού θα μείνουν όσο η μητέρα τους εργάζεται; Ποιος θα τα παραλάβει από το σχολείο όταν το ωράριό της τελειώνει αργότερα; Πώς θα παρακολουθήσει ένα πρόγραμμα κατάρτισης ή θα αναλάβει μια θέση με βάρδιες, χωρίς ένα σταθερό δίκτυο βοήθειας;

Αυτά τα ερωτήματα αναδεικνύουν την απόσταση ανάμεσα στην προσφορά μιας θέσης και στην πραγματική δυνατότητα ανάληψής της. Οι προσιτές υπηρεσίες φροντίδας των παιδιών, τα προβλέψιμα ωράρια και η ασφαλής μετακίνηση καθορίζουν συχνά αν μια γυναίκα μπορεί να εργαστεί και να διατηρήσει την απασχόλησή της. Η έλλειψή τους περιορίζει τις επιλογές της και μπορεί να την ωθήσει σε επισφαλείς ή χαμηλά αμειβόμενες θέσεις.

Στις πρακτικές αυτές δυσκολίες προστίθενται τα εμπόδια της ίδιας της αγοράς εργασίας: έμφυλα στερεότυπα, διακρίσεις λόγω μητρότητας και κίνδυνος παρενόχλησης. Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή έρευνα των Eurostat, FRA και EIGE για την έμφυλη βία, περίπου μία στις τρεις γυναίκες στην ΕΕ που εργάζονται ή έχουν εργαστεί (31%) έχει βιώσει σεξουαλική παρενόχληση κατά τη διάρκεια της εργασιακής της ζωής. Στις ηλικίες 18–29 ετών, το ποσοστό φτάνει το 42%.

Η εργασία μπορεί να λειτουργήσει ως ουσιαστικό μέσο ενδυνάμωσης, όταν προσφέρει αξιοπρεπείς αποδοχές, ασφάλεια και σεβασμό. Εκτός από εισόδημα, μπορεί να δημιουργήσει νέες κοινωνικές σχέσεις, να ενισχύσει την αυτοπεποίθηση και να διευρύνει την ελευθερία επιλογών. Η πρόσβαση σε σταθερή και αξιοπρεπή εργασία προϋποθέτει μια ολοκληρωμένη υποστήριξη, που συνδυάζει την εργασιακή συμβουλευτική και την κατάρτιση με την εξασφάλιση στέγης, τη φροντίδα των παιδιών και την ψυχοκοινωνική στήριξη.

Ως επαγγελματίες που συνοδεύουμε τις γυναίκες σε ένα μέρος αυτής της διαδρομής, βλέπουμε καθημερινά τις δυσκολίες, αλλά και τη δύναμη, την επιμονή και την αποφασιστικότητά τους. Ο ρόλος μας είναι να στηρίζουμε τις επιλογές τους με σεβασμό στον χρόνο και στις προτεραιότητές τους. Η συμβολή της πολιτείας, των υπηρεσιών και των εργοδοτών είναι να δημιουργούν τις συνθήκες μέσα στις οποίες αυτές οι επιλογές μπορούν να γίνουν πράξη.

Η εργασιακή ένταξη των γυναικών που έχουν βιώσει έμφυλη βία είναι ζήτημα ισότητας και κοινωνικής δικαιοσύνης. Κάθε γυναίκα δικαιούται να χτίσει το μέλλον της με ασφάλεια, αξιοπρέπεια και οικονομική αυτονομία.

Πηγές:

EU gender-based violence survey: Key results | European Institute for Gender Equality

EU Gender-based Violence Survey | European Institute for Gender Equality