Πολλοί εργαζόμενοι που απευθύνονται στα Κέντρα Αλληλεγγύης του SolidarityNow έχουν ήδη βιώσει σοβαρές παραβιάσεις των εργασιακών τους δικαιωμάτων. Παρότι αρκετοί φοβούνται να προχωρήσουν σε καταγγελία, η ενημέρωση για τα δικαιώματά τους και η συστηματική υποστήριξη από την Ομάδα Απασχόλησης και τη Νομική Υπηρεσία τούς δίνουν συχνά τη δυνατότητα να διεκδικήσουν όσα δικαιούνται.

Οι τρεις περιπτώσεις που ακολουθούν αποτυπώνουν πώς η προσφυγή στην Επιθεώρηση Εργασίας μπορεί να οδηγήσει στην αποκατάσταση εργασιακών αδικιών.

#1 «Αυτός είναι ο κόπος μου»

Η κυρία Ε. ξεκίνησε να εργάζεται σε επιχείρηση εστίασης τον Ιούνιο του 2023. Αν και υπήρχε αναρτημένη σύμβαση εργασίας στο σύστημα ΕΡΓΑΝΗ, σύντομα διαπίστωσε ότι υπήρχαν σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των συμφωνηθέντων και των αποδοχών που λάμβανε.

Απευθύνθηκε στην Ομάδα Απασχόλησης του Κέντρου Αλληλεγγύης Θεσσαλονίκης προκειμένου να κατανοήσει τι ακριβώς συνέβαινε και να διερευνήσει τις δυνατότητες διεκδίκησης των δεδουλευμένων της.

Από τον έλεγχο των στοιχείων προέκυψε ότι η αναρτημένη σύμβαση δεν ανταποκρινόταν στις πραγματικές ώρες εργασίας της, ενώ τα δηλωμένα προγράμματα εργασίας διέφεραν συστηματικά από εκείνα που πραγματοποιούσε στην πράξη. Παράλληλα, δεν της καταβάλλονταν οι νόμιμες προσαυξήσεις για τη νυχτερινή εργασία.

Όταν ζήτησε να της καταβληθούν τα οφειλόμενα, δέχθηκε πιέσεις να μην προχωρήσει σε καμία διεκδίκηση, με την προειδοποίηση ότι θα έχανε τη θέση εργασίας της.

Η κατάσταση αυτή προκάλεσε έντονη ψυχολογική επιβάρυνση. Σε συνάντησή της με τον εργασιακό σύμβουλο εκμυστηρεύτηκε ότι αισθανόταν εξαντλημένη από την πίεση που δεχόταν. Παρ’ όλα αυτά, ήταν αποφασισμένη να συνεχίσει.

«Αυτός είναι ο κόπος μου», είπε.

Με την υποστήριξη της Ομάδας Απασχόλησης υπολογίστηκαν αναλυτικά οι οφειλόμενες αποδοχές και η υπόθεση παραπέμφθηκε στην Επιθεώρηση Εργασίας. Η διαδικασία ολοκληρώθηκε με επιτυχία για την εργαζόμενη, η οποία έλαβε περίπου 2.000 ευρώ, ποσό που αντιστοιχούσε στις αποδοχές που παρανόμως δεν της είχαν καταβληθεί. Παράλληλα, υποστηρίχθηκε στην αναζήτηση νέας εργασίας που να πληροί τις αρχές της Αξιοπρεπούς Εργασίας (Decent Work), όπως αυτές ορίζονται από τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας (ILO).

#2 Είκοσι δύο εργαζόμενοι διεκδικούν τα δεδουλευμένα τους

Μια ομάδα 22 ανδρών από το Σουδάν, δικαιούχων διεθνούς προστασίας, απευθύνθηκε στην Υπηρεσία Απασχόλησης του Κέντρου Αλληλεγγύης Αθήνας, ζητώντας υποστήριξη για τη μη καταβολή των δεδουλευμένων τους.

Οι εργαζόμενοι απασχολούνταν νόμιμα σε μεγάλο κατασκευαστικό έργο με συμβάσεις πλήρους απασχόλησης. Στην πορεία, όμως, τους ζητήθηκε επανειλημμένα να υπογράψουν νέες συμβάσεις με δυσμενέστερους όρους, ενώ παράλληλα παρέμεναν απλήρωτοι για σημαντικό χρονικό διάστημα.

Σύμφωνα με όσα κατήγγειλαν, εργάζονταν συστηματικά περισσότερες από δέκα ώρες ημερησίως, λάμβαναν χαμηλότερες αποδοχές από τις συμφωνημένες και δεν τους επετράπη ποτέ να κρατήσουν αντίγραφα των συμβάσεων που υπέγραφαν, ώστε να γνωρίζουν το ακριβές περιεχόμενό τους.

Όταν διεκδίκησαν τα δεδουλευμένα τους, αποκλείστηκαν από τον χώρο εργασίας και έχασαν τη δουλειά τους.

Με τη συνεργασία της Ομάδας Απασχόλησης και της Νομικής Υπηρεσίας, οι εργαζόμενοι ενημερώθηκαν αναλυτικά για τα δικαιώματά τους και τις διαθέσιμες επιλογές. Η υπόθεση παραπέμφθηκε στην Επιθεώρηση Εργασίας, ενώ παράλληλα κινήθηκε διαδικασία εξωδικαστικής επίλυσης της διαφοράς.

Υπό την καθοδήγηση των αρμόδιων αρχών και μετά τη διαπίστωση πρόσθετων παρατυπιών, επιτεύχθηκε συμφωνία και οι εργαζόμενοι έλαβαν το σύνολο των δεδουλευμένων τους.

#3 Έλειπαν οι υπερωρίες

«Ο εργοδότης δεν μου πλήρωσε το δώρο Χριστουγέννων», είπε η Β. στην εργασιακή σύμβουλο του Κέντρου Αλληλεγγύης Θεσσαλονίκης. «Δεν ξέρω πόσο είναι, αλλά ξέρω ότι πρέπει να το πάρω».

Κατά τον έλεγχο των εγγράφων –συμβάσεων, αποδείξεων πληρωμής, στοιχείων μισθοδοσίας και καταχωρίσεων στο σύστημα ΕΡΓΑΝΗ– διαπιστώθηκε ότι η εργαζόμενη είχε πράγματι λάβει το δώρο Χριστουγέννων. Ωστόσο, αυτό καταβαλλόταν τμηματικά κάθε μήνα μαζί με τον μισθό της, ενώ η ίδια πίστευε ότι το επιπλέον ποσό αφορούσε τις υπερωρίες της. Δεν ήταν η πρώτη φορά που η Ομάδα Απασχόλησης ερχόταν αντιμέτωπη με αντίστοιχη πρακτική.

Για τρεις συνεχόμενους μήνες η Β. εργαζόταν καθημερινά 12 έως 14 ώρες, καθώς ο εργοδότης δήλωνε ότι δεν μπορούσε να βρει προσωπικό. Από τη διασταύρωση των στοιχείων προέκυψε ότι της οφείλονταν περίπου 4.000 ευρώ για υπερωριακή εργασία, ενώ είχε λάβει μόλις τα μισά.

Όταν ενημερώθηκε για το πραγματικό ύψος των οφειλών, ξέσπασε σε κλάματα.

Η υπόθεση παραπέμφθηκε στην Επιθεώρηση Εργασίας. Κατά τη συνάντηση για την επίλυση της εργατικής διαφοράς, στην οποία η εργαζόμενη υποστηρίχθηκε από την Ομάδα Απασχόλησης, επετεύχθη συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών και η υπόθεση έκλεισε χωρίς να απαιτηθεί δικαστική προσφυγή.

Οι τρεις αυτές υποθέσεις δείχνουν ότι η παραβίαση των εργασιακών δικαιωμάτων δεν είναι πάντοτε το τέλος της διαδρομής. Όταν οι εργαζόμενοι γνωρίζουν τα δικαιώματά τους και έχουν πρόσβαση στην κατάλληλη υποστήριξη, μπορούν να διεκδικήσουν αποτελεσματικά όσα δικαιούνται.

Ταυτόχρονα, αναδεικνύουν τη σημασία της στενής συνεργασίας μεταξύ της Ομάδας Απασχόλησης, της Νομικής Υπηρεσίας και των αρμόδιων αρχών, καθώς και τον καθοριστικό ρόλο της Επιθεώρησης Εργασίας στην επίλυση εργατικών διαφορών.

Πάνω απ’ όλα, υπενθυμίζουν ότι η κατοχύρωση των εργασιακών δικαιωμάτων δεν εξαρτάται μόνο από τη βούληση του εργαζομένου να τα διεκδικήσει, αλλά και από την ύπαρξη μηχανισμών που μπορούν να τον ενημερώσουν, να τον προστατεύσουν και να τον στηρίξουν ουσιαστικά σε κάθε στάδιο της διαδικασίας.