του Γιώργου Τσιτιρίδη, Υπεύθυνος Προγραμμάτων για τους Ρομά πληθυσμούς
Στο πλαίσιο της συμπλήρωσης 80 χρόνων από το Ολοκαύτωμα που στοίχισε τη ζωή περισσότερων από 500.000 Ρομά στην Ευρώπη, το SolidarityNow παρουσιάζει το υλικό ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης που δημιουργήθηκε σε συνεργασία με την ΑΜΚΕ REVMA στο πλαίσιο του προγράμματος «Τζαφ Ανγκλάλ» και αφορά την Ιστορική αναδρομή των διώξεων που είχαν υποστεί οι τσιγγάνοι στην Ευρώπη.
Η ιστορική αναδρομή ξεκινάει από το 1933, συνεχίζει με την ημέρα που αναλαμβάνει ο Χίτλερ Καγκελάριος της Γερμανίας και φτάνει μέχρι το σήμερα καταδεικνύοντας ότι ένα μεγάλο κεφάλαιο της Ιστορίας που αφορά το ολοκαύτωμα των Ρομά παραμένει άγνωστο για τη συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων.
Το χρονολόγιο που προετοίμασε η οργάνωση σε συνεργασία με την AMKE REVMA έχει ως στόχο να φωτίσει άγνωστα σημεία ενός ξεχασμένου Ολοκαυτώματος και να αποτελέσει την αφορμή για έναν ανοιχτό διάλογο σχετικά με τα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις. Το υλικό είναι διαθέσιμο σε pdf, έχει παρουσιαστεί στο πρόσφατο παρελθόν σε ανοιχτή εκδήλωση στην Πλατεία Αριστοτέλους στη Θεσσαλονίκη και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως οδηγός για την παρουσίαση του Ολοκαυτώματος σε σχολεία, ομάδες εκπαιδευτικών, φοιτητές, κέντρα νέων.
«Η μνήμη όπου και να την αγγίξεις πονεί», Γιώργος Σεφέρης
Μετά το τέλος του καταστροφικότερου πολέμου στην ιστορία της ανθρωπότητας δόθηκε μεγάλη έμφαση στη μνήμη και στην καταγραφή ώστε να φροντίσουν οι λαοί να μην επαναλάβουν τα ίδια λάθη. Είναι σημαντικό λοιπόν να μην ξεχνάμε τα θύματα, την εργαλειοποίηση του ρατσισμού και να τιμούμε τη μνήμη όσων αναίτια έχασαν τη ζωή τους στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Οι Ρομά για πάρα πολλά χρόνια δεν αποτελούσαν μέρος αυτού του αφηγήματος, το δικό τους Ολοκαύτωμα υποτιμήθηκε.
Μόλις τη δεκαετία του 1980, το Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο της Δυτικής Γερμανίας αναγνώρισε πως η δίωξη των Ρομά ήταν ένα σχεδιασμένο Ολοκαύτωμα αφανισμού, δημιουργώντας για πρώτη φορά τις προϋποθέσεις ώστε και οι Ρομά να αποκατασταθούν ηθικά και οικονομικά. Τα τελευταία χρόνια έχουν δημιουργηθεί οι προϋποθέσεις για τη μελέτη του Ολοκαυτώματος. Στο Άουσβιτς υπάρχουν εκτενείς αναφορές και έχει δημιουργηθεί ειδικό θεματικό τμήμα και μουσείο. Στο Βερολίνο, απέναντι από το μνημείο του Ολοκαυτώματος των Εβραίων εντός του πάρκου μπορεί κανείς να βρει το μνημείο του Ολοκαυτώματος των Ρομά. Σε όλο και περισσότερα βιβλία, μουσεία υπάρχει ειδική αναφορά και σε αρκετές χώρες την ημέρα αυτή σχεδιάζονται δράσεις ενημέρωσης. Σημαντικό βήμα θα ήταν η αναφορά και στη σχολική διδακτέα ύλη.
Σήμερα, 80 χρόνια μετά από την 2α Αυγούστου 1944, πόσα έχουν αλλάξει στην Ευρώπη σε σχέση με τους Ρομά;
Οι Τσιγγάνοι συνεχίζουν σε πολλές περιπτώσεις να ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας σε πρόχειρα καταλύματα χωρίς ρεύμα και τρεχούμενο νερό, ενώ στερούνται συχνά πρόσβασης στην πρωτοβάθμια πρόληψη υγείας, την εργασία, την εκπαίδευση. Συγκεκριμένα στην Ελλάδα, οι Ρομά υφίστανται διακρίσεις, τα περιστατικά αστυνομικής βίας έχουν σαν αποτέλεσμα να χάνονται ζωές νέων τσιγγάνων, οι συνθήκες στους περισσότερους οικισμούς δεν είναι κατάλληλες, οι μετεγκαταστάσεις προχωρούν με ιδιαίτερα αργούς ρυθμούς, ενώ η ανεργία και η σχολική διαρροή παραμένουν σε υψηλά επίπεδα.
Η συμβολή του SolidarityNow στη βελτίωση των συνθηκών της ζωής των Ρομά πληθυσμών στην Ελλάδα
Το SolidarityNow, σε συνεργασία με οργανώσεις για τους Ρομά, Κέντρα κοινότητας, Παραρτήματα Ρομά, δήμους και κοινότητες προσπαθεί να δώσει έμφαση στην εκπαίδευση, τις συνέργειες, τη συμπερίληψη και την ανάδειξη μεντόρων μέσα από τις κοινότητες ως εφαλτήριο για την εξωστρέφεια και την επίλυση των πολλών και χρόνιων ζητημάτων που ταλανίζουν τις κοινότητες. Επίσης, η οργάνωση συμμετείχε στην Εθνική Σύμπραξη του Roma Civil Monitor 2021-2025 για την παρακολούθηση της Εθνικής Στρατηγικής για τους Ρομά, συμμετέχει σε Εθνικά και Ευρωπαϊκά δίκτυα για τους Ρομά και σχεδιάζει καμπάνιες και προγράμματα λαμβάνοντας υπόψη τις προτεραιότητες του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Πεποίθηση μας είναι πως η αλλαγή επιτυγχάνεται μέσα από την επικοινωνία, τη συνεργασία και την ενσυναίσθηση. Τα στερεότυπα και οι προκαταλήψεις διαιωνίζουν τον αποκλεισμό και τα χρόνια προβλήματα των Ρομά κοινοτήτων, αυξάνοντας το χάσμα και εμποδίζοντας την ένταξη. Για αυτό και εστιάζουμε στους νέους και στην πρόληψη της σχολικής διαρροής, σε συνέπεια και με τον στρατηγικό στόχο της οργάνωσης για «Συμπεριληπτική εκπαίδευση». Μέσα από τα προγράμματά μας γίνεται προσπάθεια διασύνδεσης των Ρομά κοινοτήτων με το σχολείο, ανάδειξης μεντόρων και θετικών προτύπων, εξασφάλιση ενεργούς συμμετοχής των γονέων στη σχολική κοινότητα και ανάδειξης του σχολείου ως προτεραιότητα στη ζωή των παιδιών Ρομά. Παράλληλα, όλες μας οι δράσεις πραγματοποιούνται με τους Ρομά, από τους Ρομά και για τους Ρομά, με την εξασφάλιση συμμετοχής της κοινότητας στο παραγόμενο αποτέλεσμα. Οι συνέργειες και η συνεργασία σπάνε το γκέτο και δίνουν ίσες ευκαιρίες ένταξης για όλους.
Το έργο «Τζαφ Ανγκλάλ» υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος BUILD («Building a robust and democratic civic space» ) με φορέα υλοποίησης το SolidarityNow και εταίρο την ΑΜΚΕ REVMA. Το BUILD συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή ‘Ενωση, μέσω του προγράμματος Citizens, Equality, Rights and Values (CERV), το Ίδρυμα Μποδοσάκη και το Κέντρο Στήριξης ΜΚΟ Κύπρου με συνολικό ποσό επιχορήγησης €2,9 εκ. Συντονιστής του BUILD είναι το Ίδρυμα Μποδοσάκη (Ελλάδα) σε σύμπραξη με το Κέντρο Στήριξης ΜΚΟ (Κύπρος).