Πανελλαδικές: Μήπως ήρθε η ώρα να επαναπροσδιορίσουμε τι σημαίνει επιτυχία;

Κάθε χρόνο, με την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των Πανελλαδικών, η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από τις ίδιες ερωτήσεις: «Πέρασε;», «Πόσο έγραψε;», «Σε ποια σχολή;», «Ιατρική ή Νομική;». Σαν η αξία ενός νέου ανθρώπου να μπορεί να συνοψιστεί σε μία σχολή, έναν βαθμό ή μια λίστα επιτυχόντων.

Κι όμως, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη. Οι Πανελλαδικές αποτελούν έναν δρόμο προς την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Δεν αποτελούν τον μοναδικό.

Όταν η αγωνία των γονιών γίνεται πίεση…

Κανένας γονιός δεν πιέζει το παιδί του επειδή θέλει να το δυσκολέψει. Οι περισσότεροι το κάνουν, άθελά τους, γιατί πιστεύουν ότι έτσι το προστατεύουν. Μεγαλώσαμε σε μια κοινωνία που μας έμαθε ότι η «καλή ζωή» και η «επιτυχία» περνά σχεδόν αποκλειστικά μέσα από ένα πανεπιστημιακό πτυχίο και ακόμη περισσότερο μέσα από ορισμένα επαγγέλματα με κοινωνικό κύρος, όπως η Ιατρική, η Νομική ή το Πολυτεχνείο. Έτσι, πολλές φορές, χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε, μεταφέρουμε στα παιδιά τις δικές μας πεποιθήσεις και προσδοκίες. Το μήνυμα που λαμβάνουν είναι συχνά ξεκάθαρο: «Αυτές είναι οι σωστές επιλογές», «αν δεν γίνεις γιατρός, θα μείνεις άνεργος», «πρώτα τέλειωσε την σχολή σου και μετά κάνε αυτό που αγαπάς».

Κι αν το όνειρο δεν είναι δικό τους;

Κάθε παιδί έχει διαφορετικές κλίσεις, ενδιαφέροντα και τρόπους να εκφράσει τις δυνατότητές του. Όταν όμως αντιμετωπίζουμε ορισμένα επαγγέλματα ως περισσότερο «αξιόλογα» από άλλα, υπάρχει ο κίνδυνος να στερήσουμε από τα παιδιά την ευκαιρία να ανακαλύψουν ποια είναι πραγματικά και τι θέλουν να δημιουργήσουν στη ζωή τους και κατ’ επέκταση τους στερούμε τη δυνατότητα να ζήσουν ευτυχισμένα και να κάνουν τις επιλογές τους.

Ίσως ένα παιδί να έχει κλίση στις τέχνες, στην τεχνολογία, στον αθλητισμό, στη γαστρονομία, στον τουρισμό, στην επιχειρηματικότητα ή σε μια τεχνική ειδικότητα. Ίσως να μπορεί να ανθίσει σε έναν χώρο που εμείς δεν είχαμε καν σκεφτεί. Όταν όμως όλες οι συζητήσεις οδηγούν σε μία μόνο κατεύθυνση, οι υπόλοιπες επιλογές αρχίζουν να μοιάζουν με «αποτυχία», ενώ στην πραγματικότητα είναι απλώς διαφορετικές διαδρομές.

Το παράδοξο είναι ότι η κοινωνία εξακολουθεί να προβάλλει συγκεκριμένα επαγγέλματα ως τις ασφαλέστερες επιλογές, την ώρα που η ίδια η αγορά εργασίας, ακολουθώντας την τεχνολογία, αλλάζει ραγδαία. Σε αρκετούς κλάδους που θεωρούνται παραδοσιακά υψηλού κύρους παρατηρείται έντονος ανταγωνισμός και, σε ορισμένες περιπτώσεις, κορεσμός. Την ίδια στιγμή, υπάρχουν επαγγέλματα και τεχνικές ειδικότητες με μεγάλη ζήτηση, σημαντικές προοπτικές εξέλιξης και με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, τα οποία εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται ως «δεύτερης επιλογής».

Ίσως, λοιπόν, αξίζει να αναρωτηθούμε: γιατί θεωρούμε ότι η δουλειά ενός δικηγόρου ή ενός γιατρού έχει μεγαλύτερη αξία από τη δουλειά ενός ηλεκτρολόγου, ενός υδραυλικού, ενός ξυλουργού ή ενός τεχνικού; Γιατί κάποια επαγγέλματα συνοδεύονται από περισσότερο κοινωνικό κύρος, ενώ άλλα, που είναι εξίσου απαραίτητα για την καθημερινή λειτουργία της κοινωνίας και συχνά προσφέρουν εξαιρετικές επαγγελματικές προοπτικές, αντιμετωπίζονται ως επιλογές «δεύτερης κατηγορίας»;

Η πραγματικότητα μάς υπενθυμίζει ότι η επιτυχία δεν εξαρτάται μόνο από το πτυχίο που αποκτά κάποιος, αλλά από το κατά πόσο οι γνώσεις, οι δεξιότητες και οι επιλογές του ανταποκρίνονται στις ανάγκες της εποχής.

Ο ρόλος των γονιών δεν είναι να επιλέξουν το μέλλον του παιδιού

Η θετική γονεϊκότητα δεν σημαίνει ότι αφήνουμε το παιδί χωρίς καθοδήγηση. Σημαίνει ότι το βοηθάμε να ανακαλύψει ποιο είναι, ποιες είναι οι δυνατότητές του, τι του ταιριάζει πραγματικά και τι θέλει να κάνει για να είναι ευτυχισμένο και δημιουργικό. Σημαίνει να κάνουμε ερωτήσεις αντί να δίνουμε έτοιμες απαντήσεις. Να ενθαρρύνουμε την εξερεύνηση αντί για τη σύγκριση. Να μιλάμε για δεξιότητες, ενδιαφέροντα και αξίες, όχι μόνο για μόρια, πτυχία, σχολές και κύρος. Γιατί ένας νέος που επιλέγει έναν δρόμο που τον εκφράζει είναι πολύ πιθανότερο να εξελιχθεί, να διακριθεί και να νιώσει δημιουργικός από κάποιον που ακολουθεί μια διαδρομή μόνο και μόνο επειδή θεωρείται κοινωνικά αποδεκτή.

Ας μεγαλώσουμε παιδιά που επιλέγουν, όχι παιδιά που φοβούνται να επιλέξουν

Η μεγαλύτερη επιτυχία είναι κάθε παιδί να ανακαλύψει τις δυνατότητές του, να αναπτύξει τις δεξιότητές του και να χτίσει τη δική του πορεία με αυτοπεποίθηση.

Η θετική γονεϊκότητα μάς υπενθυμίζει ότι τα παιδιά ανθίζουν όταν νιώθουν πως τα αγαπούν, τα αποδέχονται και τα στηρίζουν, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα.

Γιατί, τελικά, η μεγαλύτερη επιτυχία δεν είναι η εισαγωγή σε μια σχολή, αλλά η διαμόρφωση ενός νέου ανθρώπου που πιστεύει στον εαυτό του, τολμά να εξερευνά τις δυνατότητές του και προχωρά στη ζωή με αυτοσεβασμό, ψυχική ανθεκτικότητα και ενδιαφέρον για την κοινότητα.