Τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο του 2019 πραγματοποιήθηκε στο Πάντειο ο Α’ Κύκλος Συζητήσεων: «Η Στέγαση ως Ανθρώπινο Δικαίωμα» που ανέδειξε τις ποικιλόμορφες δυναμικές των αιτιών πρόκλησης φαινομένων στεγαστικής επισφάλειας και πρότεινε δράσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Από τη σύνθεση τους προέκυψε το παρακάτω Κείμενο Τεκμηρίωσης, το οποίο μεταξύ άλλων τονίζει ότι «Για τη δραστική καταπολέμηση προβλημάτων που θίγουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως αυτό της αστεγίας, είναι απαραίτητη η υιοθέτηση μιας ολιστικής προσέγγισης που θα συνδυάζει την πρόσβαση σε μορφές αυτόνομης και αξιοπρεπούς στέγασης με πρόσθετες κοινωνικές υπηρεσίες στοχευμένου χαρακτήρα, αναλόγως των αιτίων πρόκλησης της στεγαστικής επισφάλειας».

Το SolidarityNow συμμετείχε στο κύκλο συζητήσεων και συγκεκριμένα στην ενότητα ‘Προσφυγικό και Πρόσβαση στη Στέγη’.

Διαβάστε παρακάτω το κείμενο.

Η Στέγαση είναι Ανθρώπινο Δικαίωμα

Η μη Διασφάλιση του είναι Ντροπιαστική για μια Πολιτισμένη Χώρα[1]

Στα χρόνια της κρίσης η ελληνική κοινωνία βίωσε, με όρους στεγαστικών συνθηκών, έναν πολλαπλά αρνητικό αντίκτυπο. Τη στιγμή που τα στεγαστικά προβλήματα οξύνθηκαν, οι κοινωνικές πολιτικές και το επίπεδο διαβίωσης των πολιτών συρρικνώθηκαν εξαιτίας των πολιτικών λιτότητας που υιοθετήθηκαν. Ο συνδυασμός αυτού του επαχθούς μίγματος οδήγησε στη σοβαρή διεύρυνση των φαινομένων στεγαστικής επισφάλειας, τα οποία επιπροσθέτως ενισχύθηκαν από την παντελή έλλειψη δημόσιου αποθέματος κατοικίας. Αξιοσημείωτος αριθμός νοικοκυριών αντιμετωπίζει σημαντικές δυσχέρειες στην εξυπηρέτηση των στεγαστικών του δαπανών.

Σε αυτή τη συγκυρία οι απειλές που αφορούν στις δυνατότητες πρόσβασης σε αξιοπρεπείς στεγαστικές συνθήκες εντείνονται και από νέες, αναδυόμενες, προκλήσεις. Η διάδοση των πρακτικών της οικονομίας του διαμοιρασμού και της βραχυχρόνιας μίσθωσης (τύπου Airbnb), ο εγκλωβισμός των προσφυγικών ροών στη χώρα μας, καθώς και η δομική οπισθοχώρηση του θεσμικού πλαισίου προστασίας των πλειστηριασμών πρώτης κατοικίας για υπερχρεωμένα νοικοκυριά αποτελούν διαστάσεις που επιδεινώνουν μια, ήδη, εξαιρετικά κρίσιμη κατάσταση.

Μπροστά σε αυτές τις σημαίνουσες, επί τα χείρω, μεταβολές οι διαχρονικά υπολειμματικές και κατακερματισμένες στεγαστικές πολιτικές στα χρόνια της κρίσης δεν ανταποκρίνονται στα σημερινά μεγέθη των στεγαστικών προβλημάτων. Τη στιγμή που ολοένα περισσότερα νοικοκυριά απειλούνται από φαινόμενα στεγαστικής επισφάλειας ή από απώλεια στέγης, το φάσμα των κοινωνικών πολιτικών που διαμορφώνεται εξαντλείται στη διαχείριση των πιο ακραίων φαινομένων στεγαστικής περιθωριοποίησης. Το δίχτυ ασφαλείας τοποθετείται κάτω από το όριο της αξιοπρεπούς στεγαστικής διαβίωσης και αρκείται στη μερική υποστήριξη όσων καταλήγουν άστεγοι, με κύριο μέλημα τη διασφάλιση στοιχειώδους υλικής συνδρομής (σίτιση, κουβέρτες, φάρμακα). Οι κοινωνικές πολιτικές στέγασης ενεργοποιούνται, λοιπόν, σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και με αποκλειστικό επίκεντρο τη διαχείριση της ακραίας φτώχειας.

Το επιχείρημα αυτό τεκμηριώνεται μέσα από την εξέταση των κυριότερων θεσμικών πρωτοβουλιών που ελήφθησαν στα χρόνια της κρίσης από το ελληνικό κράτος. Το πιο ενδεικτικό φαινόμενο είναι ότι το κέντρο βάρους έπεσε στη θεμελίωση υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης (κέντρα ημέρας αστέγων, υπνωτήρια, λεωφορείο καθαριότητας και περίθαλψης αστέγων). Δίχως να παραγνωρίζεται η σημασία των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης υποστηρίζεται ότι πρέπει να τους αποδοθεί ο ρόλος που τους αναλογεί. Ρόλος που δεν πρέπει να είναι πρωταγωνιστικός, καθώς η πρόσβαση στην κατοικία σε μια πολιτισμένη κοινωνία είναι ανθρώπινο δικαίωμα.

Πέρα από τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, στεγαστικές παρεμβάσεις με πιο διευρυμένα χαρακτηριστικά διαθέτουν μειοψηφική παρουσία. Το Πρόγραμμα ‘Στέγαση και Επανένταξη’ αποτέλεσε μια νησίδα στεγαστικής αισιοδοξίας στα χρόνια της κρίσης. Η ενσωμάτωση καινοτόμων στοιχείων (όπως ο συνδυασμός επιδοτούμενης κατοικίας και εργασίας, καθώς και η πλαισίωση του με δράσεις ψυχοκοινωνικής υποστήριξης) αποτέλεσε μια αξιοσημείωτη διαφοροποίηση στο, σε μεγάλο βαθμό, κατασταλτικό πνεύμα διαχείρισης της εξαθλίωσης. Πέρα από το περιορισμένο εύρος λειτουργίας του ‘Στέγαση και Επανένταξη’ οφείλει να επισημανθεί και ο γραμμικός / στατικός χαρακτήρας του, καθώς εμπεριείχε ενιαίες παροχές για μια ετερόκλητη ομάδα ωφελούμενων, όπως οι άστεγοι και οι στεγαστικά αποκλεισμένοι και όλες οι επιμέρους συνδυαστικές εκδοχές τους (βλ. τυπολογία ETHOS).

Μέσα από τον κύκλο συζητήσεων ‘Η Στέγαση ως Ανθρώπινο Δικαίωμα’ αναδείχθηκαν οι ιδιαίτερες εσωτερικές και ποικιλόμορφες δυναμικές των αιτίων πρόκλησης φαινομένων στεγαστικής επισφάλειας. Δεν είναι μόνο οι νεοάστεγοι που έχασαν το σπίτι τους εξαιτίας της οικονομικής κρίσης, της έλλειψης εισοδήματος και της αυξημένης ανεργίας. Είναι, επίσης, οι φτωχοί πολίτες που πλήττονται από πρόσθετες και ιδιαίτερες ευαλωτότητες. Ευαλωτότητες που πηγάζουν από διαστάσεις που ετεροκατασκευάζονται ως ‘διαφορετικές’ από το κυρίαρχο – και, άρα, κανονικό – όπως το φύλο και ο σεξουαλικός προσανατολισμός, η φυλή, η ψυχική και σωματική υγεία. Στα πολλαπλά πρόσωπα των φαινομένων έλλειψης στέγης και στεγαστικού αποκλεισμού πρέπει να δοθούν πολυδιάστατες – και όχι μονοδιάστατες – απαντήσεις με γνώμονα την αποτελεσματικότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη.

Το πολυσύνθετο πλέγμα δράσεων που οφείλει να αναπτύξει μια οργανωμένη ευρωπαϊκή κοινωνία για τη δραστική αντιμετώπιση ενός προβλήματος που θίγει τα ανθρώπινα δικαιώματα πρέπει να ξεκινάει από την απάντηση στο παρακάτω ερώτημα: Πώς θα γίνει σεβαστό το δικαίωμα του ανθρώπου στη στέγαση; Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα απορρέει, πρωτίστως, από την πολιτική βούληση κάθε κυβέρνησης και από τον βαθμό ανοχής που επιδεικνύει στα φαινόμενα ακραίας εξαθλίωσης. Το τοπίο των στεγαστικών προβλημάτων στα χρόνια της κρίσης απαιτεί σχεδιασμό και πράξεις που οδηγούν στην υιοθέτηση άμεσων λύσεων.

Για τη δραστική καταπολέμηση προβλημάτων που θίγουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως αυτό της αστεγίας, είναι απαραίτητη η υιοθέτηση μιας ολιστικής προσέγγισης που θα συνδυάζει την πρόσβαση σε μορφές αυτόνομης και αξιοπρεπούς στέγασης με πρόσθετες κοινωνικές υπηρεσίες στοχευμένου χαρακτήρα, αναλόγως των αιτίων πρόκλησης της στεγαστικής επισφάλειας. Μια ολιστική προσέγγιση με αυτά τα χαρακτηριστικά μπορεί, μονάχα, να ενσαρκωθεί με τη μορφή μιας συνθετικής Εθνικής Στρατηγικής για την Αντιμετώπιση της Έλλειψης Στέγης και του Στεγαστικού Αποκλεισμού.

Η ανάπτυξη και υλοποίηση της Στρατηγικής οφείλει να ενσωματώνει ως προτεραιότητες δύο τουλάχιστον πυλώνες: τη διασφάλιση της στεγαστικής προστασίας παράλληλα με την προσφορά εξατομικευμένων υπηρεσιών κοινωνικής υποστήριξης. Σχετικά με τον πρώτο πυλώνα, η διασφάλιση της στεγαστικής προστασίας μπορεί να εκπληρωθεί με δύο διαφορετικούς τρόπους: αφενός με τη βιώσιμη ρύθμιση του Airbnb και την ενίσχυση της στεγαστικής προστασίας των υπερχρεωμένων νοικοκυριών. Αφετέρου, με την ανάπτυξη του θεσμού της κοινωνικής κατοικίας μέσω της άμεσης αξιοποίησης των κενών κτιρίων στο υπάρχον οικιστικό απόθεμα προχωρώντας σε πολλά άλλα βήματα στη συνέχεια (απαραίτητα κρίνονται η ανάπτυξη της προσέγγισης τύπου “Housing First”, ο επανασχεδιασμός των στεγαστικών προτύπων, η διεύρυνση των στεγαστικών αρμοδιοτήτων σε επίπεδο ΟΤΑ, η αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας και των ακατάλληλων συνθηκών στέγασης, κ.α).

Σχετικά με τον δεύτερο πυλώνα, οι δράσεις που αφορούν στην προστασία της πρώτης κατοικίας είναι κρίσιμο να πλαισιώνονται από υπηρεσίες κοινωνικής υποστήριξης με στόχο την εξατομικευμένη αντιμετώπιση των ιδιαίτερων κοινωνικών μειονεξιών κάθε ανθρώπου (ενδεικτικά υπηρεσίες κατάρτισης και απασχόλησης, υπηρεσίες ψυχικής υγείας, δράσεις πολιτισμικής εξοικείωσης, εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας, κ.α.). Οι δύο αυτοί πυλώνες μπορούν να αποτελέσουν ένα σθεναρό αντίβαρο υπηρεσιών πρόληψης, εφάμιλλο στις δομικές πιέσεις που προξένησε η Μεγάλη Ύφεση του 2008.

Στη συναρμολόγηση της Στρατηγικής, οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και μεταβατικής φιλοξενίας δεν θα πρέπει να αποτελούν τίποτα παραπάνω από βραχυπρόθεσμες και προσωρινές λύσεις. Αρχικός στόχος είναι η οριστική εξάλειψη φαινομένων διαβίωσης στον δρόμο και, σε δεύτερο επίπεδο, η πρόσβαση σε επαρκή και αξιοπρεπή διαβίωση για όλους.

Κομβικό ρόλο σε ένα τέτοιο σχεδιασμό θα πρέπει να διαδραματίσουν οι δημόσιες πολιτικές στέγης. Η έλλειψη ενός οργάνου άσκησης κοινωνικών πολιτικών στέγασης, όπως ο Οργανισμός Εργατικής Κατοικίας που καταργήθηκε το 2012, είναι εμφανής. Θεσμικές δυνατότητες που ήδη υπάρχουν, όπως π.χ. τα υποστηριζόμενα διαμερίσματα της ΚΥΑ του 2016, είναι απαραίτητο να αξιοποιηθούν άμεσα.

Δεδομένου ότι κάθε ολοκληρωμένο σύστημα έχει ανάγκη από συμπληρωματικότητες και συνέργειες, έμφαση θα πρέπει να δοθεί σε ευάλωτες ομάδες που ως τώρα φαίνεται να αποκλείονται από τους υπάρχοντες, έστω, σχεδιασμούς. Η αποτελεσματική εύρεση λύσεων για την υποστήριξη των υπερχρεωμένων νοικοκυριών, καθώς και η ανάπτυξη δράσεων που προωθούν την αποϊδρυματοποίηση και την αξιοπρεπή διαβίωση αποτελούν, επίσης, συστατικά στοιχεία μιας τέτοιας Στρατηγικής.

Η αναγκαιότητα αναπροσανατολισμού των στεγαστικών πολιτικών προς μια κατεύθυνση που να σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα αποτελεί αδιαπραγμάτευτο στόχο σε μια πολιτισμένη κοινωνία. Η διαφυγή από τη σημερινή απάνθρωπη και ντροπιαστική πραγματικότητα είναι μονόδρομος.

[1] Το κείμενο αποτελεί προϊόν συνθετικής συμπύκνωσης των διαπιστώσεων που προέκυψαν από τον πρώτο κύκλο συζητήσεων ‘Η Στέγαση ως Ανθρώπινο Δικαίωμα’, σε επιστημονική επιμέλεια Νίκου Κουραχάνη και συνδιοργάνωση από το Εργαστήριο Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου, την Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και το Δίκτυο για το Δικαίωμα στη Στέγη και την Κατοικία.

Συγγνώμη,αυτή η εγγραφή είναι διαθέσιμη μόνο στα English.

Το Δίκτυο Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας, στο οποίο συμμετέχει το SolidarityNow, παρακολουθεί με μεγάλο ενδιαφέρον τη δίκη της Χρυσής Αυγής, στην οποία κλήθηκε να καταθέσει εκ μέρους της νομικής ομάδας των Αιγύπτιων Αλιεργατών – περιστατικό το οποίο ήταν ένα εκ των 154 που κατέγραψε το 2012.

Από την ίδρυση του το 2011, το Δίκτυο Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας έκρουσε επανειλημμένα τον κώδωνα του κινδύνου για τη δραματική αύξηση των ρατσιστικών επιθέσεων αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο γίνονταν. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες των θυμάτων, η πιο συνηθισμένη πρακτική, ιδιαίτερα την περίοδο 2009-2013, ήταν η «περιπολία» από οργανωμένους μαυροφορεμένους πεζούς ή μοτοσικλετιστές, οι οποίοι επιτίθονταν, ως αυτόκλητες ομάδες κρούσης, σε πρόσφυγες και μετανάστες στο δρόμο, σε πλατείες ή σε στάσεις μέσων μαζικής μεταφοράς. Σε αρκετές περιπτώσεις ιδιαίτερα βάναυσων επιθέσεων, τα θύματα αναγνώρισαν ανάμεσα στους δράστες άτομα που συνδέονταν με τη Χρυσή Αυγή και έφεραν τα διακριτικά της. Ελάχιστα από τα περιστατικά αυτά καταγγέλθηκαν επισήμως στις αστυνομικές αρχές. Τα θύματα μαρτυρούσαν την αδυναμία ή την απροθυμία των διωκτικών αρχών να προβούν σε επαρκή έρευνα και συλλήψεις, ενώ η συντριπτική πλειοψηφία των θυμάτων που στερούνταν νομιμοποιητικών εγγράφων δεν προέβαινε σε καταγγελία στις αρχές λόγω φόβου σύλληψης και απέλασης.

Ως έγκυρος και συνεπής συνομιλητής της Πολιτείας στα ζητήματα καταγραφής και αντιμετώπισης του ρατσιστικού εγκλήματος, το Δίκτυο Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας υπενθυμίζει το βασικό πόρισμα που εισέφερε και κατά την ποινική διαδικασία: δεν είναι όλη η καταγεγραμμένη ρατσιστική βία σχετιζόμενη με τη Χρυσή Αυγή, όμως η δράση των ομάδων κρούσης κατά την κρίσιμη περίοδο  2009-2013 παρουσίαζε κοινά χαρακτηριστικά, τα οποία αναγνωρίστηκαν και σε δικαστικές αποφάσεις – τυφλή ρατσιστική βία, αριθμητική υπεροχή των δραστών έναντι των θυμάτων, διασπορά της οργανωμένης βίας και του φόβου στη δημόσια σφαίρα και κυριαρχία των ομάδων αυτών στις γειτονιές. Τα στοιχεία αυτά συνδέονται στη διεθνή βιβλιογραφία με την δράση νεοναζιστικών και εξτρεμιστικών ομάδων, εντός των οποίων σημαντική θέση «διεκδίκησε» η Χρυσή Αυγή.

Ήδη κατά το τελευταίο τρίμηνο του 2013, κατόπιν της σύλληψης της ηγετικής ομάδας και κορυφαίων στελεχών της Χρυσής Αυγής, το Δίκτυο διαπίστωσε μία πτώση στις καταγραφές περιστατικών οργανωμένης βίας. Η σημαντική μείωση των κρουσμάτων οργανωμένων ρατσιστικών επιθέσεων σε σχέση με το παρελθόν, πέραν της θετικής διάστασης που φέρει, έρχεται προς επίρρωση των δεδομένων του Δικτύου για την ύπαρξη ταγμάτων εφόδου με συγκεκριμένες πρακτικές, για τα οποία η ελληνική Πολιτεία άργησε δυστυχώς πολύ να λάβει μέτρα.

Υπενθυμίζεται, άλλωστε, ότι το modus operandi και η θεσμική αμεριμνησία που κατέγραφε το Δίκτυο την επίμαχη περίοδο ήρθε να τεκμηριωθεί αναδρομικά και τελεσίδικα μέσω της καταδίκης της χώρας στην υπόθεση Σακίρ κατά Ελλάδας. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου καταδίκασε την Ελλάδα, επικυρώνοντας τη σαφή αύξηση των περιστατικών ρατσιστικής βίας στο κέντρο της Αθήνας από το 2009, το μοτίβο επιθέσεων κατά αλλοδαπών από εξτρεμιστικές ομάδες, οι οποίες συχνά συνδέονταν με τη Χρυσή Αυγή και τέλος την αποτυχία εκπλήρωσης των θετικών υποχρεώσεων διερεύνησής τους από τις διωκτικές αρχές.

Θυμίζουμε ότι το Δίκτυο Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για του Πρόσφυγες στην Ελλάδα, ενόψει της απουσίας ενός επίσημου και αποτελεσματικού συστήματος καταγραφής των περιστατικών ρατσιστικής βίας που ήταν σε μεγάλη έξαρση ήδη από το 2009.

Τα περιστατικά αυτά καταγράφονται από οργανώσεις-μέλη του Δικτύου κατόπιν αυτοπρόσωπης μαρτυρίας του θύματος και με πολύ συγκεκριμένη και αυστηρή μεθοδολογία. Την αξιοπιστία των καταγραφών και των διαπιστώσεων του Δικτύου μαρτυρούν τόσο οι σχετικές αναφορές ευρωπαϊκών και διεθνών οργανισμών όσο και η υιοθέτηση βασικών συστάσεών του από την Πολιτεία.

Το Δίκτυο υπογραμμίζει ότι η διαπιστωμένη έλλειψη έννομης προστασίας και επαρκούς πρόσβασης στη δικαιοσύνη για τα θύματα την επίμαχη περίοδο καθιστά την ανάγκη προάσπισης του κράτους δικαίου από τα αρμόδια όργανα ακόμα μεγαλύτερη.

Με επιστολή τους προς το νέο Υπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου, Νότη Μηταράκη, 17 ανθρωπιστικές οργανώσεις και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων -μεταξύ τους και το SolidarityNow-  εκφράζουν την ικανοποίησή τους για την πρόθεση της κυβέρνησης να διεκδικήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση την εδραίωση ενός μηχανισμού ίσης κατανομής των ευθυνών στην υποδοχή ανθρώπων που μεταναστεύουν. Ταυτόχρονα, οι οργανώσεις εκφράζουν την έντονη ανησυχία τους για το γεγονός ότι, τους τελευταίους μήνες, χιλιάδες αιτούντες άσυλο και μετανάστες -μεταξύ τους, πολλά παιδιά- παραμένουν χωρίς πρόσβαση στο δημόσιο σύστημα υγείας, με μεγάλο κίνδυνο για τη ζωή τους αλλά και για τη δημόσια υγεία.

Διαβάστε εδώ την επιστολή

Τις τελευταίες εβδομάδες, οι οργανώσεις του Δικτύου Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας γινόμαστε μάρτυρες ολοένα και περισσότερων ξενοφοβικών και ρατσιστικών περιστατικών που εκδηλώνονται στο πλαίσιο της μεταφοράς αιτούντων άσυλο σε δομές φιλοξενίας. Τα περιστατικά αυτά προέρχονται από τοπικές μειοψηφικές ομάδες, ωστόσο η γενίκευσή τους, η συμμετοχή θεσμικών εκπροσώπων σε αυτά και ο οργανωμένος χαρακτήρας που φαίνεται να λαμβάνουν, μας ανησυχούν ιδιαίτερα.

Το Δίκτυο Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας έχει πολλές φορές στο παρελθόν τονίσει τη διασύνδεση της ανόδου της ξενοφοβίας και των ρατσιστικών εκδηλώσεων τόσο με την έλλειψη μιας συνεκτικής μεταναστευτικής πολιτικής όσο και με την κατάσταση υπερσυγκέντρωσης πληθυσμού για μεγάλο διάστημα στα νησιά και σε μαζικές δομές φιλοξενίας (camp) σε εξαιρετικά επισφαλείς συνθήκες, που δυσχεραίνουν την ομαλή ένταξη των προσφύγων και μεταναστών στην ελληνική κοινωνία.

Καλούμε τους εκπροσώπους της Πολιτείας και της τοπικής αυτοδιοίκησης, αλλά και τους εκπροσώπους των ΜΜΕ, να απόσχουν από την ξενοφοβική ρητορική που αναπαράγει αρνητικά στερεότυπα και ψευδείς ειδήσεις, και κανονικοποιεί, ή ενίοτε και ενθαρρύνει, ακραία ξενοφοβικές αντιδράσεις.

Οι όποιες ανησυχίες των τοπικών κοινωνιών δεν πρέπει να γίνονται προϊόν εκμετάλλευσης από οργανωμένες ρατσιστικές ομάδες. Ως εκ τούτου, καλούμε την πολιτεία να εξασφαλίσει την ομαλή μετάβαση και ένταξη των προσφύγων σε δομές φιλοξενίας, καθώς και να εφαρμόσει στο ακέραιο την αντιρατσιστική νομοθεσία, ενόψει και της διαδικασίας συγκρότησης του Εθνικού Συμβουλίου κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας, δίνοντας ένας σαφές μήνυμα ότι τέτοιου τύπου ενέργειες δεν είναι ανεκτές σε μία ευνομούμενη χώρα.

Τέλος, θα πρέπει να υπάρξει ειδική μέριμνα για την ενημέρωση και τη στήριξη των τοπικών κοινωνιών, καθώς και για τη διαχείριση των προβλημάτων που προκύπτουν.