Ρεπορτάζ από το ΕΘΝΟΣ

Τον περασμένο Απρίλιο η ζωή του Χαμάντ άλλαξε. Με καταγωγή από τη Συρία, επισκέφθηκε την πλατεία Βικτωρίας για να βοηθήσει συμπατριώτες του που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη χώρα λόγω της φρίκης του πολέμου.

Ο ίδιος μένει στην Ελλάδα εδώ και 15 χρόνια και το τελευταίο διάστημα επισκέπτεται τους καταυλισμούς αλλά και άτυπες δομές προσφύγων για να τους συνδράμει.

Εκεί συνάντησε τη Ναρίν και τα τρία της παιδιά, ηλικίας 8, 9 και 16 ετών. Τις τελευταίες ημέρες έμεναν στον δρόμο. «Κατάλαβα ότι δεν είχαν πού να πάνε. Τους πρότεινα να έρθουν σπίτι μου, να φάνε και να κάνουν ένα μπάνιο» θυμάται ο Χαμάντ. Η Ναρίν δέχθηκε την πρόταση του συμπατριώτη της, έχοντας όμως ενδοιασμούς. «Μέναμε στον δρόμο. Ωστόσο, όταν μας είπε να πάμε σπίτι του, ντράπηκα και φοβήθηκα. Μιλούσαμε την ίδια γλώσσα, αλλά δεν τον ήξερα. Επιπλέον ήμουν σε μια ξένη χώρα» παραδέχεται.

Αρνητική η πρώτη απάντηση
Ο Χαμάντ προσπάθησε να διασκεδάσει τους δισταγμούς των συμπατριωτών του. «Τους έδωσα τα κλειδιά. Για να μη νιώθουν άβολα, έφυγα για να κάνουν μπάνιο. Είχα ήδη μαγειρέψει και τους είπα να μου τηλεφωνήσουν όταν είναι έτοιμοι για φαγητό» λέει. Μόλις επέστρεψε, τους πρότεινε να τους φιλοξενήσει, εάν το επιθυμούσαν, μέχρι να βρεθεί κάτι καλύτερο. Η πρώτη απάντηση ήταν αρνητική. Την επόμενη μέρα αγόρασε τρόφιμα και τους επισκέφθηκε εκ νέου. Τους βρήκε να κοιμούνται στο ίδιο σημείο. «Βρήκα κάποιον και του ζήτησα να τους δώσει τη σακούλα μόλις ξυπνήσουν. Το απόγευμα που γύρισα σπίτι, μου χτύπησαν το παράθυρο. Χάρηκα όταν τους είδα, ένιωσα ότι ήρθε κάποιος από τη γειτονιά μου στη Συρία. Εκτοτε τους φιλοξενώ μέχρι να μετεγκατασταθούν από την Ελλάδα» λέει. Οι ενδοιασμοί της Ναρίν κάμφθηκαν όταν το συζήτησε με τον σύζυγό της, που δεν μπορεί να φύγει από την Τουρκία.

Πλέον, μερικούς μήνες μετά, έχουν δεθεί, ενώ ο Χαμάντ είδε σε αυτούς το πρόσωπο της δικής του οικογένειας. «Είναι σαν να μένω μαζί με την αδελφή μου και τα παιδιά μου που είναι στη Συρία» λέει ο Χαμάντ.
Το πρώτο διάστημα, ο Χαμάντ είχε αναλάβει όλα τα έξοδα της οικογένειας. Ομως μετά απευθύνθηκε στο SolidarityNow και εντάχθηκαν στο πρόγραμμα «Hope for Hope», μέσω του οποίου λαμβάνουν κάθε μήνα κουπόνια, που εξαργυρώνουν σε σούπερ μάρκετ, για να καλύψουν τις ανάγκες τους. Μέσω του προγράμματος, που υλοποιείται με τη στήριξη της Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ και τη χρηματοδότηση της ΕΕ, από τον Απρίλιο ωφελήθηκαν 460 περίπου πρόσφυγες, που φιλοξενούνται σε σπίτια οικογενειών που ζουν στην Ελλάδα. Παράλληλα, πάνω από 1.400 έχουν φιλοξενηθεί σε δομές του ευρύτερου προγράμματος «Στέγασης και Φιλοξενίας».

WeAreFamily
Η οργάνωση το επόμενο διάστημα θα πραγματοποιήσει πανελλαδική καμπάνια, μέρος της οποίας είναι η ιστορία συγκατοίκησης του Χαμάντ με την οικογένεια της Ναρίν. «Πρόκειται για ένα project με τίτλο #WeAreFamily, σε συνεργασία με τον φωτορεπόρτερ Γιώργο Μουτάφη, με στόχο την προβολή των αληθινών ιστοριών συγκατοίκησης προσφύγων και ανθρώπων που άνοιξαν το σπίτι τους για να τους φιλοξενήσουν» αναφέρει η διευθύντρια επικοινωνίας του SolidarityNow, Σοφία Ιωάννου.

Στόχος της εκστρατείας είναι «να ευαισθητοποιήσουμε και να ενθαρρύνουμε τους πολίτες να φιλοξενήσουν πρόσφυγες. Ας δώσουμε σε ανθρώπους που στερούνται και τα στοιχειώδη, τουλάχιστον ένα αξιοπρεπές και ασφαλές κατάλυμα» σημειώνει.

ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ

«Εχουμε αγωνία για το πού θα μας στείλουν»

Αν βλέπατε έναν Ελληνα να υποφέρει στο εξωτερικό, δεν θα κάνατε ό,τι περνάει από το χέρι σας για να τον βοηθήσετε;» μας ρωτάει ο Χαμάντ, που εξηγεί τους λόγους για τους οποίους πρότεινε στην οικογένεια να συγκατοικήσουν. «Μιλάμε για μια χώρα που είναι σε πόλεμο. Δεν υπάρχει οικογένεια που να μην έχει πέσει θύμα απαγωγής, που να μην έχει θρηνήσει κάποιον δικό της, που να μην έχει νιώσει τον πόνο» λέει. Ο ίδιος έχασε τον αδελφό του και τον ανιψιό του, όταν στην προσπάθειά τους να έρθουν στην Ελλάδα έπεσαν θύματα απαγωγής το 2014. «Μας ζήτησαν λύτρα για να τους αφήσουν. Κάναμε παζάρια για να καταφέρουμε να μειώσουμε το ποσό. Μας είπαν να στείλουμε τα χρήματα για να τους ελευθερώσουν. Οταν τους πληρώσαμε, μας τους έστειλαν σε μαύρες σακούλες» περιγράφει.

Δεύτερο σπίτι
Ο ίδιος νιώθει την Ελλάδα σαν το δεύτερο σπίτι του και νιώθει χαρά για την αλληλεγγύη που έχουν δείξει οι πολίτες απέναντι στους πρόσφυγες. «Κι άλλοι λαοί βοηθούν τους πρόσφυγες, ενώ κάποια κράτη δίνουν οικονομική βοήθεια, που εδώ δεν υπάρχει. Ομως οι πολίτες έτρεξαν να τους καλωσορίσουν, να τους δώσουν φαγητό, κουβέρτες, χωρίς να ρωτήσουν τίποτα. Μίλησα με φίλους μου, μόνο στην Ελλάδα έγινε αυτό» σημειώνει.

Ο ίδιος θα πρότεινε σε όσους μπορούν να μετάσχουν στο πρόγραμμα φιλοξενίας. «Δεν είναι υποχρεωτικό, αλλά πρέπει να καταλάβουμε ότι πρόκειται για ανθρώπους που χρειάζονται τη βοήθειά μας. Ερχονται από έναν πόλεμο, αντιμετωπίζουν πείνα, δεν έχουν πού να κοιμηθούν. Εάν κάποιος έχει τη δυνατότητα, ακόμη κι ένα μικρό δωμάτιο, μόνο καλό θα κάνει» λέει. «Οι περισσότεροι πρόσφυγες ζούσαμε με αξιοπρέπεια και τώρα ξεμείναμε στον δρόμο. Κάθε βοήθεια, από την πιο μικρή μέχρι την πιο μεγάλη, είναι σημαντική για εμάς» αναφέρει από την πλευρά της η Ναρίν. Το επόμενο διάστημα, μαζί με την οικογένειά της, περιμένει να φύγει από την Ελλάδα με το πρόγραμμα μετεγκατάστασης. «Εχουμε αγωνία για το πού θα μας στείλουν. Υπάρχουν χώρες που δίνουν βοηθήματα στους πρόσφυγες και τους στηρίζουν στη νέα τους ζωή. Μακάρι να μας στείλουν εκεί» αναφέρει. Τι θα συμβεί όμως αν η θέση της ανοίξει σε χώρα που δεν έχει τέτοια προνόμια; «Δεν έχουμε επιλογή. Αναγκαστικά θα πάμε όπου μας πουν» απαντά.

Η οικογένειά της, όπως εξηγεί, αντιμετωπίζει δύο βασικά προβλήματα. «Πρέπει τα παιδιά μου να πάνε σχολείο. Λόγω του πολέμου, τα μικρά μου παιδιά δεν έχουν πάει ποτέ, ενώ ο μεγάλος διέκοψε το λύκειο. Ηταν καλός μαθητής, ήθελε να μπει στην Ιατρική. Πρώτα θα μάθουμε όλοι μαζί τη γλώσσα, αλλά πρέπει να γίνει άμεσα» εξηγεί. Το δεύτερο πρόβλημα αφορά στην επανένωση της οικογένειας. «Τα παιδιά θέλουν τον πατέρα τους. Δεν διαμαρτύρονται, γιατί τους εξηγήσαμε για ποιο λόγο έμεινε στην Τουρκία. Αλλά τον χρειάζονται και θέλουν να τον δουν».

Οσο για τον Χαμάντ, θα συνεχίσει να προσπαθεί να στέκεται στο πλευρό των προσφύγων. «Για όσο διαρκεί αυτό το σκηνικό, το σπίτι μου είναι ανοιχτό για όποιον χρειαστεί τη βοήθειά μου. Μακάρι να υπάρξουν κι άλλοι που θα θέλουν να τους φιλοξενήσουν» λέει.

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΤΖΟΥΜΕΡΚΙΩΤΗ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΘΑΛΕΙΑ ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΥ

Αρθρο που δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή

«Θλιβερή» χαρακτηρίζει την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης από την Ε.Ε. η καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης και Φιλοσοφίας του Yale, Σέιλα Μπενχαμπίμπ, που θα βρεθεί την Τρίτη στην Αθήνα για να συμμετάσχει σε εκδήλωση για τη μετανάστευση που διοργανώνει το Harvard Business School Club of Greece και το δίκτυο Solidarity Now.
Η Μπενχαμπίμπ στηλιτεύει τον «στενόμυαλο εγωισμό» που επέδειξαν χώρες όπως η Ουγγαρία, η Πολωνία, η Σλοβακία και η Αυστρία και χαρακτηρίζει «ανθρώπινο αίσχος» τον καταυλισμό στο Καλαί.

Οπως αναφέρει, «η στρατηγική του Βίκτορ Ορμπαν είναι σαφής εδώ και κάποια χρόνια: να πλησιάσει όσο περισσότερο μπορεί σε μονοκομματικό προεδρικό καθεστώς συνεχίζοντας παράλληλα να λαμβάνει κοινοτικούς πόρους. Αυτό που δεν καταλαβαίνω είναι γιατί δημοκράτες όπως ο Ντέιβιντ Κάμερον και ο Φρανσουά Ολάντ δεν σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα των αιτούντων άσυλο στις χώρες τους».

Η Τουρκοαμερικανίδα ακαδημαϊκός ισχυρίζεται ότι, με την πολιτική των ανοιχτών συνόρων απέναντι στους Σύρους πρόσφυγες, η Γερμανία έχει ήδη «παραιτηθεί» από τους «παραλογισμούς» του κανονισμού του Δουβλίνου. Με αυτό ως δεδομένο, διερωτάται: «Γιατί συνεχίζει να επιβαρύνει την Ελλάδα; Γιατί δεν μεταφέρει αεροπορικώς τους πρόσφυγες σε γερμανικό έδαφος για να επεξεργαστεί εκεί τις αιτήσεις τους για άσυλο, αντί να τους αφήνει να υπόκεινται στα δακρυγόνα και τα σκυλιά της αστυνομίας της ΠΓΔΜ;».

Για τη στάση της γενέτειράς της, η Μπενχαμπίμπ παρατηρεί: «Η Τουρκία είναι η μεγαλύτερη χώρα υποδοχής προσφύγων στον κόσμο, με 3,2 εκατομμύρια πρόσφυγες – όχι μόνο Σύρους, αλλά και σχεδόν 1 εκατομμύριο Ιρανούς, Ιρακινούς και Αφγανούς. Η τουρκική πολιτική είναι από τις πιο γενναιόδωρες διεθνώς».

Η Μπενχαμπίμπ πάντως είναι κάθε άλλο παρά θετικά διακείμενη προς τον Ερντογάν. Ηδη το 2013 έγραφε (στους New York Times) ότι η ελευθερία του Τύπου, της πολιτικής και της καλλιτεχνικής έκφρασης ήταν δραματικά περιορισμένη. «Δυστυχώς η κατάσταση σήμερα είναι πολύ, πολύ χειρότερη», λέει στην «Κ». Παρότι το AKP «πέτυχε πολλά στα 12 χρόνια του στην εξουσία», η Τουρκία σήμερα «κινείται ταχέως προς την υιοθέτηση ενός αυταρχικού προεδρικού συστήματος». Η ακαδημαϊκός του Yale θεωρεί σημεία καμπής το αποτυχημένο «πραξικόπημα» εναντίον του Ερντογάν από το κίνημα Γκιουλέν και την άνοδο του κουρδικού HDP. Για να εξηγήσει τον αυταρχισμό του Τούρκου πρόεδρου, επικαλείται τον Μακιαβέλι: «Ο πληγωμένος και ευάλωτος πρίγκιπας είναι πιο βίαιος από αυτόν που είναι ισχυρός και με αυτοπεποίθηση».

Και οι Ηνωμένες Πολιτείες όμως –τηρουμένων των αναλογιών– βρίσκονται σε αναβρασμό κατά την τρέχουσα προεκλογική περίοδο. Η Μπενχαμπίμπ αποδίδει την άνοδο του Ντόναλντ Τραμπ στην προλεταριοποίηση της αμερικανικής μεσαίας τάξης, παρομοιάζοντας τον Ρεπουμπλικανό υποψήφιο ευθέως με τον Μουσολίνι και τον Φράνκο. «Οπως όλοι οι δεξιοί δημαγωγοί στην Ιστορία, ο Τραμπ προωθεί την οργή και την απέχθεια προς τους αδύναμους και τον θαυμασμό προς τους πλούσιους και τους ισχυρούς», παρατηρεί, τονίζοντας όμως ότι «η ίδια προεκλογική περίοδος που γέννησε τον Τραμπ παρήγαγε επίσης τον πρώτο ανοιχτά σοσιαλδημοκράτη υποψήφιο στις ΗΠΑ – τον Μπέρνι Σάντερς. Πολλοί λευκοί της εργατικής τάξης δεν σαγηνεύτηκαν από τον Τραμπ και ψηφίζουν τον Μπέρνι».

της Άννας Τριανταφυλλίδου,Μέλος ΔΣ του «αλληλεγγύη-SolidarityNow», Καθηγήτρια στο European University Institute

Η προσφυγική κρίση έχει περιέλθει σε μια νέα φάση τις τελευταίες ημέρες μετά τημονομερή απόφαση της Αυστρίας να συγκαλέσει συντονιστική συνάντηση με τις χώρες των Βαλκανίων και στην ουσία να κλείσει τα σύνορά της, προκαλώντας το σταδιακό κλείσιμο των ενδιάμεσων συνόρων στα Βαλκάνια έως τα ελληνικά σύνορα με την ΠΓΔΜ. Καθώς η Αυστρία έχει περιορίσει σημαντικά την είσοδο των ανθρώπων που ζητούν διεθνή προστασία σε μερικές δεκάδες ανά ημέρα, παραβιάζει όχι μόνο τους όρους της Σύμβασης της Γενεύης, αλλά παράλληλαυπονομεύει όλες τις προσπάθειες της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να βρουν μια κοινή ευρωπαϊκή λύση στην κρίση.

Το πιο προβληματικό ωστόσο σχετικά με την πρωτοβουλία της Αυστρίας δεν είναι το γεγονός ότι δεν ακολουθεί τη γραμμή της ΕΕ. Αυτό που είναι ανησυχητικό είναι η γενική πολιτική των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, που φαίνεται να πιστεύουν ότι εάν κρατήσουν τα μάτια τους ερμητικά κλειστά, το «πρόβλημα» – δηλαδή οι πρόσφυγες, θα εξαφανιστούν. Αυτή η άρνηση της πραγματικότητας θυμίζει τόσο έντονα τη στάση και την πολιτική των κυβερνήσεων της νότιας Ευρώπης στις αρχές της δεκαετίας του 1990 όταν οι πολίτες αυτών των ίδιων χωρών που σήμερα κλείνουν τα σύνορά τους (των χωρών της Κεντρικής Ευρώπης) μετανάστευαν μαζικά, τόσο στη δυτική όσο και στη νότια Ευρώπη -ως επί το πλείστον χωρίς νομιμοποιητικά έγγραφα. Η Ιταλία, η Ελλάδα και η Ισπανία τότε είχαν θεωρήσει ότι εάν αρνούνταν την πραγματικότητα (το ότι δηλαδή η εισροή παράτυπων οικονομικών μεταναστών ήταν μέρος μιας πολύ ευρύτερης γεωπολιτικής αλλαγής η οποία δε μπορούσε να ανακοπεί και ότι οι μετανάστες ήταν εκεί για να μείνουν καθώς τα προβλήματά τους πίσω στις πατρίδες τους δε θα λύνονταν εν μία νυκτί), και εφάρμοζαν αυστηρότερους συνοριακούς ελέγχους διευκολύνοντας τις απελάσεις, το «πρόβλημα» θα εξαφανιζόταν.

Διάβασε ολόκληρο το άρθρο εδώ

του Στέλιου Ζαββού,
Πρόεδρος ΔΣ του «αλληλεγγύη-SolidarityNow», μέλος του EUROPEAN COUNCIL ON FOREIGN RELATIONS

το άρθρο δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή | 14.02.2016

Οι πρόσφατες μεταναστευτικές ροές δημιουργούν υπαρξιακή απειλή για την Ευρώπη και πιέζουν ασφυκτικά τον κοινωνικό ιστό στην Ελλάδα. Στην Γερμάνια οι αντιδράσεις του πληθυσμού διακυβεύουν την παραμονή της κυβέρνησης Μέρκελ. Είναι δυνατή η συνύπαρξη της ευρωπαϊκής πλουραλιστικής δημοκρατίας μέσα στις αυξανόμενες μεταναστευτικές ροές;

Οι αιτίες του προβλήματος είναι περίπλοκες και οι προτεινόμενες λύσεις έχουν βαρύ οικονομικό και κοινωνικό τίμημα.

Στον σύγχρονο διασυνδεδεμένο κόσμο μας υπάρχει γρήγορη πληροφόρηση και ευκολότερη μετακίνηση. Η αυξανόμενη οικονομική ανισότητα ανάμεσα στις χώρες ελκύει τις πληθυσμιακές ροές στις πιο ευημερούσες και φιλόξενες. Ο καταστροφικός πόλεμος του Ιράκ αποδυνάμωσε την PAX AMERICANA στη Μέση Ανατολή έχοντας σαν αποτέλεσμα πολλές τοπικές συρράξεις που οδήγησαν, και εξακολουθούν να οδηγούν, σε αυξανόμενες ροές προσφύγων. Κραυγαλέο δείγμα ο εμφύλιος πόλεμος στη Συρία, με την ανάμειξη όλων των μεγάλων δυνάμεων της περιοχής.  Όσο συνεχίζεται ο πόλεμος τόσο θα αυξάνονται οι πληθυσμιακές ροές προς την Ευρώπη.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει χρόνιο πρόβλημα με μετανάστες (οικονομικούς και άλλους) και πρόσφυγες, και με την κοινωνική και πολιτική τους ένταξη η οποία επιδεινώθηκε μέσα στη δίνη της κρίσης του ευρώ. Οι μεγάλες προσφυγικές ροές που παρατηρούνται τα τελευταία χρόνια την βρήκαν απροετοίμαστη, τόσο σε επίπεδο φυσικών υποδομών όσο και σε προετοιμασία του πληθυσμού της για την κοινωνική και πολιτική ενσωμάτωση των μεταναστών. Η έλλειψη της πολιτικής ενότητας για την κοινή αντιμετώπιση αυτού του υπαρκτού και πιεστικού θέματος είναι προφανής.

Η συνεχιζόμενη τραγωδία με χιλιάδες αθώα θύματα στα νερά της Μεσογείου δημιουργεί αμείλικτα ερωτηματικά για το σύστημα αξιών και την αλληλεγγύη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ως μέτρο αντιμετώπισης η Ευρώπη πρότεινε τον Κανονισμό του Δουβλίνου με βάση τον οποίο απαιτείται από τους αιτούντες άσυλο να εγγράφονται στην πρώτη χώρα υποδοχής και όχι σε αυτήν του τελικού προορισμού. Στην πράξη, το μέτρο αυτό επιδεινώνει τις επιπτώσεις της μεταναστευτικής κρίσης, οδηγεί τις χώρες σε εθνικές σοβινιστικές αντιμετωπίσεις, σε αναπόφευκτες συγκρούσεις και δεν προωθεί την εύρεση πανευρωπαϊκών  λύσεων συνεργασίας όλων των ενδιαφερομένων.

Η ιστορική τοποθέτηση της Καγκελάριου Μέρκελ που επέλεξε ως θέμα αρχών να προβάλει το ευρωπαϊκό ιδεώδες της αλληλεγγύης για τη διατήρηση της υποδοχής των προσφύγων και των αιτούντων άσυλο δεν αναδείχτηκε επαρκώς -παρότι έθεσε σε κίνδυνο την πολιτική της επιβίωση για να στηρίξει τις πολιτισμικές αρχές που διαφοροποιούν την Ευρώπη εν μέσω της παγκοσμιοποίησης. Η δυναμική της παρέμβαση δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη μιας Ευρωπαϊκής πολιτικής ασύλου.

Επιπλέον η ΕΕ δεν στηρίζει με τους αναγκαίους πόρους και τεχνογνωσία την Ελλάδα ώστε να διαχειριστεί τις πληθυσμιακές ροές αλλά την στοχοθετεί και την απειλεί με απομόνωση. Δυστυχώς οι άστοχοι χειρισμοί των κυβερνήσεων ενίσχυσαν την γεωπολιτική δύναμη της Τουρκίας και ειδικότερα των κυριαρχικών σχεδιασμών του Ερντογάν στο να γίνει ο κύριος ρυθμιστής, κλειδί για τις μεταναστευτικές ροές προς την Ευρώπη και η λύση της μεταναστευτικής κρίσης στα μάτια της διεθνούς κοινότητας. Η Τουρκία θα μπορούσε να προσφέρει ουσιαστικότερη βοήθεια στην αντιμετώπιση και διαχείριση της προσφυγικής κρίσης δεδομένων των οικονομικών παροχών της ΕΕ.

Πριν τρία χρόνια μια ομάδα πολιτών με την οικονομική βοήθεια του OPEN SOCIETY και της Νορβηγικής κυβέρνησης δημιουργήσαμε τον φιλανθρωπικό οργανισμό «αλληλεγγύη-SolidarityNow» με σκοπό να βοηθήσουμε στην αντιμετώπιση των επερχόμενων  μεταναστευτικών ροών αλλά και των ευπαθών ομάδων Ελλήνων εν μέσω της οικονομικής κρίσης. Πιστεύουμε ότι η κοινωνία των πολιτών πρέπει να διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο ειδικά όπου δεν επαρκούν οι κυβερνητικές υποδομές. Στόχος μας είναι η επιτόπια επίλυση των προβλημάτων με πρακτικά μέτρα, ενώ παράλληλα προωθούμε τις πολιτικές που κατά τη γνώμη μας μεγιστοποιούν την ανταπόκριση της κοινωνίας στα φλέγοντα θέματα.

Το μεταναστευτικό ζήτημα είναι παγκόσμιο και στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή πανευρωπαϊκό, για το λόγο αυτό προτείνουμε και υποστηρίζουμε την εφαρμογή μίας ολοκληρωμένης, αποτελεσματικής πολιτικής ασύλου για την ΕΕ με τη λήψη των ακόλουθων πρακτικών μέτρων:

Να τεθούν ξανά υπό έλεγχο τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ με σκοπό να μειωθούν οι ροές των προσφύγων σε ελεγχόμενα επίπεδα
Να εναρμονιστούν οι πολιτικές ασύλου σε όλα τα κράτη-μέλη (προσδιορίζοντας τα κριτήρια λήψης ασύλου, την πρόσβαση στην εργασία, τις κοινωνικές παροχές, κλπ.) με σκοπό τη δημιουργία μίας ενιαίας υπηρεσίας ασύλου
Να καθιερωθεί ένας γενναίος αριθμητικός στόχος για την υποδοχή προσφύγων –περίπου ένα εκατομμύριο ετησίως– και να υπάρξει δέσμευση για τη διατήρηση του συγκεκριμένου στόχου μέχρις ότου γίνουν δεκτοί όλοι όσοι πληρούν τις προϋποθέσεις
Να δημιουργηθούν ασφαλή, εξωτερικά κέντρα εξέτασης και ελέγχου στα όμορα κράτη και αλλού, ενώ ταυτόχρονα, όσοι πληρούν τις προϋποθέσεις ασύλου να υποχρεούνται να αναμένουν τη σειρά τους στα σημεία προσωρινής διαμονής τους. Όσοι φεύγουν για την Ευρώπη χάνοντας τη σειρά τους, θα αποκλείονται από τη διαδικασία αίτησης ασύλου
Η μετεγκατάσταση των προσφύγων στην Ευρώπη θα πραγματοποιηθεί σε εθελοντική βάση μέσα από την ταύτιση των επιθυμιών των αιτούντων άσυλο και της αποδοχής των χωρών υποδοχής.

Η μετανάστευση όταν είναι ασφαλής, νόμιμη και εθελούσια αποτελεί την παλαιότερη δοκιμασμένη στρατηγική που περιορίζει τη φτώχεια και επιταχύνει την ανθρώπινη ανάπτυξη. Οι μετακινήσεις ελληνικών πληθυσμών στη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη το αποδεικνύουν.

Η έλλειψη κοινής Ευρωπαϊκής πολιτικής ασύλου οδηγεί τα κράτη μέλη σε εθνικιστικές λύσεις, σωβινισμό, ξενοφοβία. Δημιουργεί αίσθηση πανικού και αντίμετρα σε βάρος των άλλων  κρατών μελών, όπως απειλές για την αποπομπή της Ελλάδας από την συνθήκη του Schengen, οικοδομήσεις τειχών με συρματοπλέγματα, κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων των μεταναστών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει ένα σκληρό δίλημμα, είτε θα επιμείνει στο μονοεθνικό μοντέλο κράτους είτε θα αποδεχτεί τη διαφορετικότητα, όπου οι εθνικές κουλτούρες όχι μόνο επιβιώνουν αλλά αναπτύσσονται και περαιτέρω.

Η παρούσα μεταναστευτική κρίση απαιτεί μεγάλες χρηματοδοτήσεις από τα κράτη μέλη, ειδικά τα πλεονασματικά, με συμμετοχή όχι μόνο της Ευρώπης αλλά και της διεθνούς κοινότητας. Η ευρεία κλίμακα του προβλήματος καθιστά αναγκαία μεγάλη και συνεχή δέσμευση για την αποτελεσματική διαχείρισή της ώστε να μην περιθωριοποιηθούν οι πρόσφυγες αλλά σταδιακά  και ομαλά να ενταχθούν στον κοινωνικό ιστό.

Η κρίση δημιουργεί ισχυρή υπαρξιακή απειλή στις δομές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα  αποτελούσε μοιραίο λάθος και ανευθυνότητα να επιτρέπαμε την πιθανή διάλυση του Ευρωπαϊκού ιδεώδους χωρίς να χρησιμοποιήσουμε όλα τα μέσα και τους πόρους που είναι στη διάθεσή μας.

Η Ευρώπη πρέπει να μετατρέψει τη σημερινή κρίση σε ευκαιρία για τη μακροχρόνια ανάπτυξή της, αντιμετωπίζοντας έτσι την επιταχυνόμενη δημογραφική επιδείνωση, δημιουργώντας κοινό παρονομαστή πολιτικής δράσης και κοινωνικής ένταξης, ενώ παράλληλα θα διατηρεί τις ανθρωπιστικές της αξίες και θα παραμένει μια ανοιχτή κοινωνία.

Η Φωτεινή Ράντσιου είναι εθελόντρια και Σύμβουλος Πεδίου του «αλληλεγγύη-SolidarityNow», σε άδεια από το Γραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων (OCHA) του ΟΗΕ. Το άρθρο της δημοσιεύθηκε στο IRINNEWS στις 2 Φεβρουαρίου 2016.

Καθώς τα ελληνικά νησιά συνεχίζουν να υποδέχονται περίπου 2.000 μετανάστες και πρόσφυγες κάθε μέρα, παρά τις δύσκολες συνθήκες που επικρατούν την περίοδο του χειμώνα στη θάλασσα, πολλές ευρωπαϊκές χώρες προσπαθούν να αποτρέψουν την περαιτέρω μετακίνησή τους. Η Ελλάδα βρίσκεται υπό πίεση και ολοένα και πιο απομονωμένη.
Την περασμένη εβδομάδα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συζήτησε τα αποτελέσματα της έκθεσης αξιολόγησης της Ελλάδας σύμφωνα με την οποία διαπιστώνονται σοβαρές ελλείψεις στη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων της Ευρώπης, γεγονός που αναζωπύρωσε τη συζήτηση για το εάν η Ελλάδα θα πρέπει να αποχωρήσει από τη ζώνη Σένγκεν.
Εάν μετά από τρεις μήνες οι «σοβαρές ελλείψεις εξακολουθούν να υφίστανται», η Ελλάδα μπορεί να υποχρεωθεί να αποχωρήσει από τη Σένγκεν για διάστημα έως και δύο ετών. Αυτό το σενάριο δεν θα έχει μόνο καταστροφικές συνέπειες για την ήδη εύθραυστη εθνική οικονομία της Ελλάδας -με δυνητικές επιπτώσεις στον τουρισμό και τη διακίνηση εμπορευμάτων μέσω των Βαλκανίων- αλλά θα δημιουργήσει επίσης μία άνευ προηγουμένου ανθρωπιστική κρίση καθώς, εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες και μετανάστες θα παραμείνουν εδώ για αόριστο χρονικό διάστημα.
Την πιθανότητα αναστολής έχει αρνηθεί κατηγορηματικά ο επίτροπος της ΕΕ για τη Μετανάστευση και τις Εσωτερικές Υποθέσεις, αλλά την περασμένη εβδομάδα η Ύπατη Αρμοστεία ζήτησε από τους εταίρους της στην Αθήνα να αρχίσουν να εργάζονται για την κατάρτιση ενός σχεδίου επείγουσας ανάγκης -για περίπου 200.000 άτομα που εκτιμάται ότι θα εγκλωβιστούν στη χώρα μέσα στους επόμενους μήνες.
Η Ελλάδα δεν έχει κοινά σύνορα με οποιοδήποτε άλλο κράτος μέλος της ζώνης Σένγκεν, γεγονός που τη φέρνει σε μια ιδιαίτερα ευάλωτη θέση, δεδομένου ότι μπορεί να «σφραγιστεί» εξωτερικά με μονομερείς ενέργειες. Στην πραγματικότητα, τα σύνορα ανάμεσα στην Ελλάδα και την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (ΠΓΔΜ), η οποία είναι η κύρια πύλη προς τη διαδρομή των δυτικών Βαλκανίων, έχει κλείσει για όλες τις εθνικότητες από το Νοέμβριο -εκτός Σύρων, Ιρακινών και Αφγανών- και τις τελευταίες εβδομάδες έχει κλείσει τελείως για κάποιες μέρες, αφήνοντας χιλιάδες μετανάστες και αιτούντες άσυλο να κοιμούνται στην ύπαιθρο σε εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες.
Οι συνοριακοί περιορισμοί της ΠΓΔΜ, οι οποίες περιλαμβάνουν ένα νέο φράχτη, είναι μια αντίδραση σε παρόμοιους περιορισμούς που επιβάλλονται από ευρωπαϊκές χώρες βορειότερα. Έχουν συμβάλει σε μια αίσθηση επείγοντος για τους πρόσφυγες ώστε να φτάσουν στον τελικό προορισμό τους, πριν η Ευρώπη (και η Ελλάδα) κλείσει τελείως τα σύνορά της. Ταυτόχρονα, οι περιορισμοί αυτοί μπορούν να εξηγήσουν το συνεχιζόμενα υψηλό αριθμό των αφίξεων στα ελληνικά νησιά, ακόμα και στα μέσα του χειμώνα.
Πρόσφατα, η υπουργός Εσωτερικών της Αυστρίας πρότεινε η Ελλάδα να κάνει περισσότερα για την προστασία των θαλάσσιων συνόρων της με την Τουρκία, κάνοντας χρήση του Ναυτικού της. «Είναι μύθος ότι τα ελληνοτουρκικά σύνορα δεν μπορούν να προστατευθούν», είπε η Johanna Mikl-Leitner. Ωστόσο, η χρήση του Ναυτικού για περιπολίες και την αποτροπή σκαφών προκειμένου να μη φθάσουν στα νησιά, ισοδυναμεί με την αντιμετώπιση των προσφύγων ως εισβολείς.
Ένας εκπρόσωπος της Frontex -της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας για τη φύλαξη των συνόρων- τόνισε ότι τα θαλάσσια σύνορα είναι σχεδόν αδύνατον να ελεγχθούν πλήρως και ότι οι επαναπροωθήσεις σκαφών προς τις τουρκικές θάλασσες είναι παράνομες σύμφωνα με την «αρχή της μη επαναπροώθησης» όπως ορίζει η Σύμβαση για το Καθεστώς των Προσφύγων του 1951.
Η Ελλάδα έχει επίσης κατηγορηθεί για την αποτυχία της να αναβαθμίσει την αξιοποίηση των «hotspots» -μια πρωτοβουλία της ΕΕ για τον έλεγχο και τη λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων των μεταναστών και των προσφύγων που καταφθάνουν στην Ελλάδα και την Ιταλία. Μέχρι στιγμής, μόνο ένα από τα πέντε hotspots είναι έτοιμο και λειτουργεί στη Λέσβο -το νησί που λαμβάνει το 60% των νέων αφίξεων. Τα υπόλοιπα νησιά μπορούν να πραγματοποιήσουν μόνο τη βασική λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων, διότι δεν διαθέτουν την τεχνολογία για να προβούν σε εγγραφές στο βιομετρικό σύστημα, παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση ζήτησε το απαραίτητο υλικό από την ΕΕ πριν από έξι μήνες.
Η τρέχουσα πίεση στην Ελλάδα πηγάζει εν μέρει από την εσφαλμένη υπόθεση ότι οι αφίξεις των προσφύγων στην Ευρώπη θα μπορούσαν να επιβραδυνθούν σημαντικά από τη διοχέτευση βοήθειας προς την Τουρκία για να βελτιώσει τις συνθήκες για τους 2,2 εκατομμύρια Σύρους που υπολογίζεται ότι ζουν εκεί. Η πραγματικότητα είναι ότι οι περισσότεροι Σύροι πρόσφυγες φθάνουν στην Ελλάδα μετά από σύντομη στάση στην Τουρκία και υπάρχει μικρό ή και απουσία κινήτρου για τις υπόλοιπες εθνικότητες να παραμείνουν στην Τουρκία.
Οι πρόσφυγες θα εξακολουθήσουν να βασίζονται σε λαθρεμπόρους για να φθάσουν στην Ευρώπη μέσω Ελλάδας, εκτός εάν η ΕΕ βρει για αυτούς μια βιώσιμη εναλλακτική λύση. Όπως είπε ο Francois Crepeau, ο Ειδικός Εισηγητής του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα των μεταναστών: «Η καταπολέμηση των λαθρεμπόρων μεμονωμένα, είναι άχρηστη. Η αγορά της παράνομης μετανάστευσης δημιουργείται από τα εμπόδια στη μετακίνηση».
Οι κάτοικοι των ελληνικών νησιών έχουν επιδείξει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα στην αντιμετώπιση της αδιάκοπης ροής των σκαφών με μετανάστες εν μέσω της οικονομικής κρίσης. Αναγκάστηκαν να παρακολουθούν ανήμποροι, σχεδόν καθημερινά, καθώς το Αιγαίο ξέβραζε νεκρά σώματα στις ακτές τους.
Η έλλειψη μιας συνεκτικής πολιτικής της ΕΕ έχει δημιουργήσει μια ανθρωπιστική κρίση για εκείνους που αναζητούν άσυλο αλλά και για όλους όσοι βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Επίσης, έχει επιτρέψει σε ευρωπαίους πολιτικούς να υιοθετήσουν ακραίες θέσεις για τη μετανάστευση, δημιουργώντας ένα περιβάλλον που απειλεί να κλείσει την πόρτα στους πρόσφυγες που έχουν ανάγκη προστασίας.
Γράφοντας πρόσφατα για την κρίση, η Μαρία Σταυροπούλου, Διευθύντρια της Ελληνικής Υπηρεσίας Ασύλου, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι «τα κράτη-μέλη της ΕΕ πρέπει να αρχίσουν να αντιλαμβάνονται την Ευρώπη ως έναν ενιαίο χώρο ασύλου με ένα κοινό ευρωπαϊκό καθεστώς ασύλου και να εργαστούν προς την επίτευξη αυτών των στόχων».
«Μέχρι τότε, η κυρίαρχη στάση θα συνεχίσει να είναι του τύπου “όχι στην αυλή μου”, αναγκάζοντας τα κράτη και τους πρόσφυγες να υιοθετήσουν παράτυπες πρακτικές», όπως σημειώνει.
Η Ευρώπη πρέπει επειγόντως να αποκτήσει μια αξιόπιστη πολιτική για τη μεγάλης κλίμακας μετεγκατάσταση των προσφύγων και, τα κράτη-μέλη πρέπει να αρχίσουν να δέχονται αιτήσεις ασύλου στα Προξενεία τους σε χώρες πρώτης υποδοχής, όπως η Ιορδανία και ο Λίβανος. Για τους οικονομικούς μετανάστες, των οποίων κύρια αιτία μετακίνησης είναι η αναζήτηση απασχόλησης και οι αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης, πρέπει να καθοριστεί ένα ξεχωριστό σύστημα θεωρήσεων. Και για τις δύο πληθυσμιακές ομάδες, πρέπει λάβουμε υπόψη μας τις αιτίες που ωθούν τους ανθρώπους να μετακινηθούν: οι πόλεμοι και η φτώχεια που προκύπτουν από τις κοινωνικές ανισότητες και την κλιματική αλλαγή – και για τις οποίες η Ευρώπη φέρει μέρος της ευθύνης.

του Γιώργου Καραγιάννη,
Συντονιστής Προγράμματος Κέντρου Αλληλεγγύης Αθήνας

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Huffingtonpost στις 14/01/2016

Απέναντι από το Σταθμό Λαρίσης, στο παλιό γνώριμο Φρουραρχείο βρίσκεται η έδρα μιας κοινής προσπάθειας στην οποία και εγώ κλήθηκα να συνδράμω ως Συντονιστής, από τον Απρίλιο του 2015. Πρόκειται για μια καινοτόμο προσέγγιση συνδυασμού μιας πληθώρας Υπηρεσιών (ιατρικών, νομικών, συμβουλευτικών, στήριξης και συμβουλευτικής οικογένειας και παιδιού) κάτω από την ίδια στέγη και με κοινό σκοπό την ανακούφιση όσων βρίσκονται καθημερινά αντιμέτωποι με προβλήματα που δημιούργησε ή επέτεινε η κρίση.
Το Κέντρο Αλληλεγγύης δεν είναι μια απλή συνεύρεση φορέων και υπηρεσιών, είναι η βάση μιας συμφωνίας να ενωθούν προσπάθειες εταίρων με εκτενή πείρα  εμπειρία στο χώρο και εξειδίκευση στο τομέα τους στη βάση μιας κοινής συλλογιστικής που προτάσσει την ανάγκη, τον εξυπηρετούμενο και όχι το φορέα ή τη φύση της παρεχόμενης βοήθειας. Όλα αυτά έπονται και ακολουθούν την ανάγκη. Οι συνεργάτες μας σε αυτή τη προσπάθεια, διατηρώντας την αυτονομία και τις βασικές τους αρχές, επιδεικνύουν μια ευελιξία συνεργασίας που τιμά και εμάς αλλά και τις ανάγκες των ανθρώπων. Η PRAKSIS, η ΑΡΣΙΣ, το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού, η Ένωση «Μαζί για το Παιδί» λειτουργούν ως μία ομάδα σε ένα χώρο που ανήκει στο Δήμο και που πρόσφατα ενισχύθηκε και με τη παρουσία ενός κλιμακίου της Υπηρεσίας Ασύλου που φιλοξενείται στο χώρο, με στόχευση στις πιο ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού. Σε όλη αυτήν την προσπάθεια το «αλληλεγγύη-SolidarityNow» διατηρεί τον εποπτικό και συντονιστικό ρόλο. Αυτή η ολιστική αντιμετώπιση που στηρίζεται από τη Κοινωνία των Πολιτών, το Δήμο αλλά και Κρατικές Υπηρεσίες αντανακλά την κουλτούρα και το χαρακτήρα ενός μοναδικού Κέντρου, που λειτουργεί 12 ώρες τη μέρα και απευθύνεται σε όλους – δίνοντας προτεραιότητα στην ευπάθεια αλλά χωρίς να αποκλείει κανέναν.
Σε αυτό το εγχείρημα οι προκλήσεις ήταν πολλές και δεν ξεπεράστηκαν παρά μόνο με τη επίδειξη πραγματικής αλληλεγγύης και ομαδικότητας μεταξύ των συνεργατών μας, που από κοινού υλοποιούν τα προγράμματα. Πριν φτάσουμε να δούμε αυτό που ενέπνευσε όλους, την πολλαπλή βοήθεια σε πολλαπλές ανάγκες, την έκφραση της πραγματικής αλληλεγγύης,  χρειάστηκε να εργαστούμε μαζί κάτω από ένα κοινό όραμα. Σήμερα, ένα χρόνο μετά, πάνω από 200 άνθρωποι επισκέπτονται καθημερινά το Κέντρο. Περισσότεροι από 30.000 άνθρωποι που μένουν μόνιμα ή προσωρινά στην Ελλάδα έχουν λάβει σε ένα χρόνο πάνω από 70.000 Υπηρεσίες.
Παρόλα αυτά, το Κέντρο δε λειτούργησε στατικά στις εξελίξεις, συμμετείχε σε κοινές διερευνητικές προσπάθειες για τους πρόσφυγες και τους μετανάστες τον περασμένο καλοκαίρι που σημειώθηκε η μεγάλη έκρηξη του προσφυγικού στα νησιά του Αιγαίου, ενσωμάτωσε νέες Υπηρεσίες, άνοιξε τις πόρτες σε νέες συνεργασίες και ιδέες.
Προσωπικά έχω βρεθεί πολλές φορές κοντά σε προσπάθειες που απαιτούν την υπέρβαση από όλους για μια επείγουσα ή μεγάλη ανάγκη, δεν είναι όμως κάτι εύκολο. Συνήθως το συνεργατικό και ομαδικό πνεύμα δεν αποφασίζεται ή σχεδιάζεται σε κεντρικό επίπεδο αλλά έρχεται κατευθείαν ως μοναδική απάντηση σε μια μεγάλη ανάγκη που εξελίσσεται μπροστά μας. Αυτό συμβαίνει και στο Κέντρο Αλληλεγγύης και νιώθω μεγάλη ικανοποίηση αλλά και ευγνωμοσύνη προς τους εργαζόμενους στο Κέντρο για αυτόν ακριβώς το λόγο. Φαίνεται ότι η αρχική σύλληψη της ιδέας ήταν σωστή, έγινε όμως επιτυχημένη από όσους επιλέγουν καθημερινά να προτάξουν την ανάγκη και τον άνθρωπο. Οι στιγμές έντασης είναι λιγοστές, ειδικά αν αναλογιστεί κανείς τον όγκο των περιστατικών και την πολυπλοκότητα των αιτημάτων – και αν κάτι δε πάει καλά η καλή σχέση με τους εξυπηρετούμενους λειτουργεί ώστε να διευθετηθεί κάθε θέμα.
Είναι προφανές ότι οι εξυπηρετούμενοί μας θα συνεχίσουν να έχουν ανάγκη νέων προσεγγίσεων και προγραμμάτων ή περισσότερης βοήθειας τα επόμενα χρόνια. Η δυνατότητα ανταπόκρισης των κρατικών δομών είναι πεπερασμένη και σε καμία περίπτωση ανάλογη των συνεπειών της οικονομικής κρίσης και των ανθρωπιστικών συνεπειών του προσφυγικού ρεύματος, ενώ ο κοινωνικός αποκλεισμός κάνει πολλούς συνανθρώπους μας ευάλωτους σε ακραίες θέσεις. Προτεραιότητα δεν  είναι άλλη από την εξασφάλιση της παρεχόμενης βοήθειας και το επόμενο διάστημα. Στην ίδια συλλογιστική θα θέλαμε να δούμε μια κοινή συνηγορία και επικοινωνία εκεί που υπάρχει κοινός τόπος με όσους συμμετέχουν σε αυτή την προσπάθεια αλλά και φορέων εκτός Κέντρου Αλληλεγγύης. Πολλές φορές το να επιφέρεις μια θεσμική αλλαγή ή να ανασχέσεις τον κοινωνικό αποκλεισμό συγκεκριμένων ομάδων προωθώντας λύσεις και προτάσεις είναι εξίσου σημαντικό με τη δράση. Αυτό θα θέλαμε να εμπνεύσει το Κέντρο το επόμενο διάστημα.

* Το «αλληλεγγύη-SolidarityNow» υποστηρίζει ομάδες και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα και λειτουργεί Κέντρα Αλληλεγγύης, όπου μπορούν να απευθύνονται ευπαθείς ομάδες πληθυσμού για να λάβουν δωρεάν υπηρεσίες. To Κέντρο Αλληλεγγύης Αθήνας λειτουργεί με την οικονομική υποστήριξη του Open Society Foundations, των ΕΕΑ NorwayGrants, της Πρεσβείας της Νορβηγίας στην Ελλάδα και με τη συνεργασία του Δήμου Αθηναίων.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Καθημερινή στις 25 Δεκεμβρίου 2015.

Ο κίνδυνος να μείνουν εγκλωβισμένοι στην Ελλάδα εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες και μετανάστες εύλογα κυριαρχεί στις ειδήσεις και στην σκέψη των πολιτικών. Σε αντίθεση με τους διερχόμενους, οι εγκλωβισμένοι, αν είναι πολλοί και απελπισμένοι, θα γίνουν σοβαρό πρόβλημα για την κοινωνία που τους δέχεται, καθώς παραμένουν χωρίς να επιδιώκουν χτίσουν μια νέα ζωή, και η κοινωνία δεν επενδύει για να τους ενσωματώσει.

Υπάρχουν όμως και οι πρόσφυγες που δεν είναι εγκλωβισμένοι, ούτε διερχόμενοι. Είναι όσοι αποφασίζουν να εγκατασταθούν στην Ελλάδα, να βρουν δουλειά και να στείλουν τα παιδιά στο ελληνικό σχολείο. Για αυτούς δεν γίνεται συζήτηση, ίσως επειδή είναι λίγοι, κι ίσως επειδή οι πολιτικοί δεν τολμούν να θίξουν το ζήτημα γιατί φοβούνται τους ψηφοφόρους. Έχουμε όμως αναλάβει την υποχρέωση έναντι των εταίρων στην ΕΕ να δεχτούμε για εγκατάσταση 50 χιλιάδες πρόσφυγες. Πρέπει να το κάνουμε όσο καλύτερα μπορούμε. Και ακόμα καλύτερα, να το δούμε ως ευκαιρία.

Πολλοί Έλληνες θα αντιδράσουν στην προοπτική να έρθουν στην περιοχή τους ξένοι φτωχοί, αλλόθρησκοι, με παράξενους τρόπους. Θα φοβηθούν την ξένη γλώσσα μέσα στο σχολείο, το κρυφό τζαμί σε κάποια αποθήκη,  ίσως τη ζητιανιά, ίσως και το έγκλημα. Θα πουν ακόμα ότι με ένα εκατομμύριο άνεργους δεν μπορούμε να δώσουμε δουλειά σε ξένους, και με ένα πτωχευμένο κράτος δεν μπορούμε να τους δίνουμε επιδόματα. Κατανοητοί οι φόβοι, αλλά μπορούμε να αποτρέψουμε τους κινδύνους. Κατανοητές και οι οικονομικές ενστάσεις, αλλά είναι λαθεμένες.

Ας αναλογιστούμε την ιστορία μετά το 1990.  Είχαμε εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες από την Αλβανία όπου μόλις είχε καταρρεύσει το καθεστώς του Χότζα, και έφταναν στην Ελλάδα χωρίς καθόλου παραστάσεις για τον τρόπο ζωής μιας δυτικής χώρας. Τους φοβηθήκαμε στην αρχή, εν μέρει δικαιολογημένα γιατί αυξήθηκαν τα εγκλήματα. Οι μεγαλύτεροι φόβοι όμως ότι θα αλλοιωθούν γειτονιές, θα πάρουν το ψωμί των Ελλήνων, και άλλα τέτοια, δεν επαληθεύτηκαν. Οι Αλβανοί, και οι άλλοι μετανάστες από την ανατολική Ευρώπη, ενσωματώθηκαν γενικά καλά, και στήριξαν πολύ την οικονομία, όπως την στήριξαν αργότερα οι Πακιστανοί και  Μπαγκλαντεσιανοί. Ο Έλληνας μικροαγρότης δεν μπορούσε ποτέ να φανταστεί τον εαυτό του εργοδότη, πριν έρθουν οι μετανάστες, ούτε θα μπορούσε να καλλιεργήσει τόσες φράουλες, ντομάτες και σταφύλια όσα άρχισαν να παράγονται τότε. Στα σπίτια, οι μετανάστριες φρόντιζαν τους γέρους και τους άρρωστους, όχι μόνο των μεγαλοαστών, όπως πριν το 1990, αλλά και των μικροαστών. Στην οικοδομή, οι Αλβανοί έγιναν περιζήτητοι τεχνίτες.

Σήμερα με τη μεγάλη ανεργία, θα είναι πιο δύσκολο να απασχοληθούν οι νεοφερμένοι. Αυτό όμως δε σημαίνει ότι θα εκτοπίσουν Έλληνες από περιζήτητες δουλειές. Ακόμα τώρα, υπάρχουν ανάγκες που δεν θέλουν να τις καλύψουν οι ντόπιοι, ενώ παράλληλα μερικοί Σύριοι πρόσφυγες με μόρφωση και μικρο-περιουσίες θα μπορούσαν να προσθέσουν θέσεις εργασίας. Οι μετανάστες συχνά συμπληρώνουν τους γηγενείς, δεν τους εκτοπίζουν, και έχουν θετική συμβολή στο ΑΕΠ.

Όσο για το κοινωνικό κράτος, δεν έχει νόημα να φοβόμαστε ότι θα απομυζούν τα επιδόματα ανεργίας ή συναφή, γιατί τέτοια επιδόματα έχουμε ελάχιστα. Αντίθετα δαπανούμε πολλά για συντάξεις. Οι πρόσφυγες μόνο θετική συμβολή θα έχουν στο συνταξιοδοτικό, αφού θα εργαστούν για δεκαετίες πριν αρχίσουν να εισπράττουν.

Θα έπρεπε λοιπόν να είναι καλοδεχούμενοι 50 χιλιάδες άνθρωποι από την Συρία και το Ιράκ. Υπάρχει όμως ένας πραγματικός κίνδυνος: να στοιβαχτούν σε λίγες συνοικίες, μέσα σε άθλιες συνθήκες, αλλάζοντας βίαια την γειτονιά, όπως έγινε στον Άγιο Παντελεήμονα. Για να μην συμβεί αυτό, ας εφαρμόσουμε μια πρόταση του οργανισμού “αλληλεγγύη-SolidarityNow”, που ασχολείται ιδιαίτερα με τους πρόσφυγες.

Να διασπαρεί το σύνολο στους 325 Δήμους, δηλαδή 150 άτομα ή 30 οικογένειες σε ένα Δήμο μεσαίου μεγέθους.  Η κυβέρνηση, οι Δήμοι και οι εθελοντικές οργανώσεις να συνεργαστούν για να  κάνουν τα εξής: 1. Να εντοπίσουν διαθέσιμες κατοικίες, και να επιδοτήσουν το ενοίκιό τους από το σχετικό κονδύλι της ΕΕ, 2. Να εκδώσουν έγκαιρα άδειες εργασίας, 3. Να προσφέρουν μαθήματα γλώσσας και επαγγελματικής κατάρτισης από εθελοντές, 4. Να παράσχουν μια μικρή χρηματική βοήθεια για 6-12 μήνες, και 5. Να παρακινήσουν κάποιους από την τοπική κοινωνία να γίνουν ο σύνδεσμος ή σύμβουλος της κάθε οικογένειας: π.χ. μια γυναίκα που θα συνδέει την μητέρα με τις τοπικές υπηρεσίες, ένας ντόπιος μαθητής που θα στηρίζει το μικρό παιδί στο σχολείο, ένας δάσκαλος ή μια κοινωνική λειτουργός που θα παρακολουθεί γενικά τις ανάγκες τους.

Αν οι αριθμοί σε κάθε τόπο είναι μικροί, το σχέδιο είναι εφικτό, χωρίς μεγάλες οργανωτικές δυσκολίες. Σε όλη τη χώρα υπάρχουν Έλληνες που θα θελήσουν να βοηθήσουν τους ξένους να ξαναρχίσουν την ζωή τους. Δυστυχώς όμως, υπάρχουν κι αυτοί που θα αντιδράσουν, είτε από φόβο, είτε από ρατσισμό, είτε για πολιτική εκμετάλλευση.

Εδώ χρειάζεται η πολιτική με την πιο καλή της έννοια. Για να κινητοποιήσει τους πολίτες, να παρακινήσει τους δημάρχους, να προστατέψει τους εθελοντές, να απομονώσει τους μισαλλόδοξους. Ελπίζω η κυβέρνηση και οι αρχηγοί των κομμάτων να μη φοβηθούν. Ελπίζω και η Εκκλησία να θυμηθεί τη φάτνη της Βηθλεέμ.

άρθρο του Επαμεινώνδα Φαρμάκη,
Γενικός Διευθυντής, “αλληλεγγύη-SolidarityNow”

(δημοσιεύθηκε στην Huffington Post USA/ 1.12.2015)

Όπως ο Οδυσσέας κατέφθασε στις ακτές του νησιού μετά από ένα ταξίδι περιπλάνησης που διήρκησε 20 χρόνια με μοναδικό προορισμό να βρεθεί στο σπίτι του, στην Ιθάκη, και στην οικογένειά του, έτσι και τόσοι άνθρωποι καθημερινά καταφθάνουν στις ακτές των ελληνικών νησιών. Σήμερα όμως δεν αντικρίζει κανείς τα λευκά πανιά της νίκης παρά μια σειρά από φουσκωτά πλοιάρια γεμάτα πολύχρωμα σωσίβια που συγκρατούν σφιχτά δεμένες τις ψυχές των προσφύγων και τις ελπίδες τους -προσβλέποντας σε ένα νέο και ασφαλές μέλλον στην Ευρώπη.

Έτσι, καθώς οι ασφυκτικά γεμάτες βάρκες καταφθάνουν στις ακτές, ο τόπος αυτός που κάποτε φάνταζε παράδεισος για τους αφιχθέντες, μετατρέπεται σιγά-σιγά σε μια άσχημη πραγματικότητα, όχι πολύ διαφορετική από την «Κόλαση» του Δάντη. Εδώ, στα νησιά του βορειοανατολικού Αιγαίου και των Δωδεκανήσων, εξελίσσονται  στις μέρες μας δύο από τις μεγαλύτερες κρίσεις της ΕΕ. Από τη μία πλευρά έχουμε την τεράστια εισροή προσφύγων, καθώς σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία πάνω από 720.000 άνθρωποι έχουν εισέλθει στη χώρα μας μέχρι στιγμής για το 2015, σε σχέση με μόλις 40.000 πέρυσι ενώ, περισσότεροι από 3.500 ενήλικες και μικρά παιδιά έχουν χάσει τη ζωή τους προσπαθώντας να φθάσουν στην υποτιθέμενη ανοιχτή Ευρώπη. Από την άλλη πλευρά, η οικονομική κρίση της Ελλάδας έχει αποδυναμώσει τους πολίτες της και μετά βίας μπορεί να τους υποστηρίξει έχοντας να αντιμετωπίσει τεράστια χρέη και υψηλά ποσοστά ανεργίας.

Η οικονομική και κυρίως, η προσφυγική κρίση επιβαρύνουν ως επί το πλείστον το νησί της Λέσβου, το οποίο έχει υποδεχτεί τον μεγαλύτερο αριθμό προσφύγων, σχεδόν το ήμισυ του συνολικού πληθυσμού που καταφθάνει στην Ελλάδα. Ο πρωταρχικός λόγος που η Λέσβος επιλέγεται ως κύριος προορισμός στη μεταναστευτική διαδρομή είναι σε μεγάλο βαθμό ένα «γεωγραφικό ατύχημα»: τα νερά της είναι ήρεμα, βρίσκεται κοντά στην Τουρκία -τόσο κοντά ώστε οι πρόσφυγες πρέπει να διασχίσουν μόνο έξι θαλάσσια μίλια για να φτάσουν στο νησί – και επιπλέον, τα πιο κοντινά τουρκικά παράλια είναι σχεδόν ακατοίκητα, πράγμα που τα καθιστά ιδανική τοποθεσία για τους λαθρεμπόρους ώστε να συγκεντρώνουν τους πρόσφυγες και να τους επιβιβάζουν σε φουσκωτές βάρκες.

Το «αλληλεγγύη-SolidarityNow» μαζί με άλλες ΜΚΟ προσπαθούν να συνδράμουν και να παρέχουν υπηρεσίες, αλλά οι ανάγκες ολοένα και αυξάνονται. Ο κόσμος μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο βασίστηκε σε μια παγκόσμια δέσμευση: να μην επιτρέψει ποτέ ξανά την παραβίαση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στα οποία είχε γίνει ήδη μάρτυρας.

Ωστόσο, η σημερινή κατάσταση στην ΕΕ δεικνύει κάτι τελείως διαφορετικό. Όταν επισκέφτηκα τη Λέσβο, αντίκρυσα σχεδόν μια μετα-αποκαλυπτική σκηνή, η οποία με τάραξε διπλά λόγω της τεράστιας ροής προσφύγων αλλά και των συνθηκών υποδοχής. Λόγω της απουσίας κατάλληλων υπηρεσιών μεταφοράς, οι άνθρωποι αναγκάζονταν να περπατήσουν 30 μίλια για να φτάσουν στο πλησιέστερο μικρό κέντρο καταγραφής. Η έλλειψη παρεχόμενων υπηρεσιών και ασφάλειας συνολικά, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι οι άνθρωποι αυτοί έχουν εκδιωχθεί από τις πατρίδες τους ή αναγκάζονται να τις εγκαταλείψουν (λόγω φόβου δίωξης ή θανάτου) και τις περισσότερες φορές, δεν τυγχάνουν καλής μεταχείρισης εκεί που επιθυμούν να φτάσουν -κυρίως στη Γερμανία και τις Σκανδιναβικές χώρες- δημιουργούν εντάσεις, συγκρούσεις με την αστυνομία αλλά και διαμαρτυρίες. Ωστόσο, η κατάσταση αυτή δεν είναι απλώς ένα ακόμη πρόβλημα που καλείται να αντιμετωπίσει η Ελλάδα. Στην πραγματικότητα, είναι μία ακόμη κρίση που ολόκληρη η ΕΕ αναγκάζεται να διαχειριστεί. Δυστυχώς όμως, οι ηγέτες της δίνουν προτεραιότητα στο κλείσιμο των συνόρων αντί να βοηθήσουν τους πρόσφυγες να φτάσουν στη δική τους «Ιθάκη». Αυτή είναι και η περίπτωση με ορισμένα κράτη μέλη όπως η Ουγγαρία, η Σλοβακία, η Πολωνία, η Τσεχία και η Ρουμανία, τα οποία απέρριψαν το σύστημα ποσοστώσεων υποδοχής προσφύγων. Το σύστημα αυτό αποφασίστηκε στη βάση της πλειοψηφίας και σχεδιάστηκε για να προωθήσει τη μετεγκατάσταση 160.000 προσφύγων στα κράτη μέλη -μάλιστα ο αριθμός αυτός αποτελεί μικρό μέρος του συνολικού αριθμού αφιχθέντων.

Έτσι, καθώς ο κόσμος βιώνει τη χειρότερη προσφυγική κρίση από το 1945 και μετά, η Ευρώπη σήμερα δεν χρειάζεται φράχτες που να αποκλείουν τους ανθρώπους και να γκρεμίζουν τον πυρήνα της Ένωσης -η οποία βασίζεται στην αλληλεγγύη. Αντίθετα, η Ευρώπη χρειάζεται ασφαλή σημεία εισόδων για τους πρόσφυγες, καθώς και αξιοπρεπείς συνθήκες που θα σέβονται τις ιδιαιτερότητες των πληθυσμών. Τουλάχιστον, για 1.000.000 ανθρώπους κάθε χρόνο θα πρέπει να προβλέπεται η νόμιμη και ασφαλής μετεγκατάσταση στην Ευρώπη μέσω των κέντρων προώθησης στην Τουρκία. Όμως τώρα, βλέπουμε ότι πολλές πληθυσμιακές ομάδες παραγκωνίζονται και υπόκεινται σε διακρίσεις από χώρες της ΕΕ. Άλλωστε, δεν είναι παράνομο για κάποιον να διασχίσει τα σύνορα και να ζητήσει άσυλο! Δυστυχώς όμως, κανείς δεν μπορεί να αναγκάσει κάποιον να κάνει το σωστό, δηλαδή να βοηθήσει όλους αυτούς τους ανθρώπους να βγουν από αυτή τη σύγχρονη Οδύσσεια, με έναν τρόπο ασφαλή.

Το γεγονός αυτό μας υπενθυμίζει ότι η τρέχουσα προσφυγική κρίση δεν είναι τίποτε άλλο παρά μία αυστηρή ηθική δοκιμασία για την Ελλάδα, την ΕΕ αλλά και για ολόκληρη την ανθρωπότητα. Μετά τις πρόσφατες φρικιαστικές πράξεις της τρομοκρατικής οργάνωσης Daesh (ή αλλιώς ISIS -Islamic State of Iraq) σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων πολλών πόλεων στη Συρία, στο Ιράκ, στην Υεμένη, στην Ουκρανία, στη Νιγηρία, στο Λίβανο και στο Παρίσι, το ερώτημα παραμένει ένα: θα επιτρέψουμε να μας κυριαρχήσουν οι φόβοι μας και θα εγκαταλείψουμε τη συμφωνία Σένγκεν λαμβάνοντας κι άλλα μέτρα που θα περιορίζουν τα δικαιώματά μας για ελεύθερες και ανοικτές κοινωνίες ή θα επιτρέψουμε στους πρόσφυγες να φτάσουν στον τελικό τους προορισμό, στη δική τους «Ιθάκη»;
Αν δεν το κάνουμε, αυτή η κρίση θα αποτελέσει και το τέλος αυτού του «έργου» που ονομάζεται Ευρωπαϊκή Ένωση.

της Σοφίας Ιωάννου,
Επικεφαλής Επικοινωνίας & Ανεύρεσης Πόρων, SolidarityNow

Ήταν λίγο μετά τις 10.00 το βράδυ (ώρα Γαλλίας) κι οι πρώτες σειρήνες άρχιζαν να σχίζουν την ησυχία του προαστίου της Μονμάρτης. Αυτό το βίαιο σκηνικό ήχων κορυφωνόταν όσο κυλούσε η ώρα. Μπήκα στο διαδίκτυο για να διαβάσω τις πρώτες ειδήσεις που έφταναν αποσπασματικές και με ρυθμό καταιγιστικό -χαρακτηριστικό του ξαφνιάσματος αλλά και του πανικού που επικρατούσε στο Παρίσι εκείνες τις στιγμές. Επιθέσεις, τρομοκρατικές, σε διαφορετικά μέτωπα της πόλης σκόρπιζαν το θάνατο και βύθιζαν τη χώρα σε καθεστώς φόβου και ανασφάλειας. Και ταυτόχρονα, σχεδόν αθέατα και αναίτια, το δράμα κάποιων άλλων ανθρώπων, αυτό των προσφύγων, «πλεκόταν» με αόρατα νήματα με την τρομοκρατία που έμπαιναν στο στόχαστρο κάποιων φοβικών κρατών μετατρέποντάς τους από θύματα σε θύτες.

Είχα προσγειωθεί στο Παρίσι μόλις εκείνο το πρωινό. Και ήμουν από τις τυχερές που εκείνο το βράδυ της 13^ης Νοεμβρίου αποφάσισε να μείνει μέσα και να μην κάνει βόλτα στους στολισμένους χριστουγεννιάτικα δρόμους του Παρισιού. Η είδηση ωστόσο των 136 θανάτων και των 352 τραυματιών, όλων αθώων ανθρώπων, με συγκλόνισε βαθιά. Η επόμενη μέρα ξημέρωσε σε ένα Παρίσι ερημωμένο, με δρόμους άδειους. Τρομοκρατημένο από τους τρομοκράτες. Το ISIS που ανέλαβε την ευθύνη των αιματηρών επιθέσεων είχε πετύχει ακριβώς το στόχο του. Να εκφοβίσει και να δηλώσει την κυριαρχία του στην καρδιά της Ενωμένης Ευρώπης. Βέβαια, το Παρίσι είχε ακόμα νωπές τις μνήμες από τις διαδοχικές επιθέσεις που ξεκίνησαν στη περιοδικό Charlie Hebdo, τον Ιανουάριο του 2015. Τώρα όμως θρηνούσε τα περισσότερα θύματα που γνώρισε, μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο όπως δημοσιεύθηκε στη Huffington Post Greece εδώ.

To ‪#‎SolidarityNow‬ στηρίζει στην πράξη τον αγώνα για την καταπολέμηση του trafficking!
Η Επικεφαλής Προγραμμάτων του SolidarityNow, Έλλη Ξένου, μιλάει στο ελculture.gr για τη συμβολή μας στο διήμερο Φεστιβάλ ‪#‎BreaktheChain‬, στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων, αλλά και για την υποστήριξη μίας θέσης εργασίας για ένα άτομο με γνώσεις στο trafficking ώστε να συνδράμει το έργο του Εθνικού Εισηγητή.