Η γιαγιά Μαίρη έχει ήδη βάλει το φαγητό στη φωτιά, τα τρία παιδιά ετοιμάζονται για το σχολείο και η Άννα και ο Αντρέας μιλούν μεταξύ τους, οργανώνοντας την ημέρα για την οικογένεια. Θα συναντηθούν πάλι όλοι στις 4 το μεσημέρι και θα φάνε μαζί το φαγητό που μαγείρεψε η γιαγιά.

Βλέπουμε τον Αντρέα και την Άννα που θα αφήσουν τα παιδιά στο σχολείο, η Άννα θα φιλήσει το σύζυγό της όταν φτάσουν στη δουλειά της και στη συνέχεια θα βρεθεί και ο ίδιος στην εργασία του. Και οι δυο εργάζονται, αυτή τη στιγμή, με μερική απασχόληση και ψάχνουν για μια δεύτερη δουλειά ή για μια δουλειά πλήρους απασχόλησης.

Το ζευγάρι πέρασε πολλά χρόνια χωρίς εργασία αδυνατώντας να καλύπτει τις βασικές ανάγκες της οικογένειας. Ξαφνικά έχασαν και οι δυο την εργασία τους, ως αποτέλεσμα της οικονομικής κρίσης και από τότε δυσκολεύτηκαν πολύ να βρουν σταθερή εργασία.

Εσείς όμως δεν μπορείτε να τους δείτε.

Γιατί στο SolidarityNow στηρίξαμε την Άννα και τον Αντρέα να ενταχθούν ξανά στην κοινωνία, με προγράμματα εκπαίδευσης, σύνδεσης με την αγορά εργασίας και στέγασης.

Όπως έχουμε κάνει με περισσότερους από 300.000 ανθρώπους σε ανάγκη.

Και συνεχίζουμε.

Φοράει τα ακουστικά του και ακούει μουσική, ταυτόχρονα όμως ακούει και τους ήχους των οχημάτων στο δρόμο. Πού και πού χαιρετά τους καταστηματάρχες της περιοχής που δουλεύει – η δουλειά του είναι πολύ σημαντική, μια και φροντίζει την καθαριότητα των δρόμων για όλους μας. Και του αρέσει αυτή η δουλειά, νιώθει περήφανος που φροντίζει την πόλη του.

Είναι ο 62χρονος Κώστας, που ζει στην Αθήνα και τον βλέπουμε πια να δουλεύει, να είναι αυτόνομος και ανεξάρτητος, να χαμογελά. Ο κος Κώστας σχολώντας από τη δουλειά του, θα ξεκουραστεί στο σπίτι του. Μία στέγη που απέκτησε πρόσφατα καθώς αναγκάστηκε για κάποιο διάστημα να ζήσει στο δρόμο. Οι συνθήκες της ζωής του τον οδήγησαν εκεί και χρειάστηκε μεγάλη προσπάθεια για να μην παραιτηθεί και να πιάσει το νήμα της ζωής από την αρχή.

Εσείς όμως δεν μπορείτε να τον δείτε.

Γιατί στο SolidarityNow στηρίξαμε τον κύριο Κώστα να ενταχθεί ξανά στην κοινωνία, με προγράμματα εκπαίδευσης, σύνδεσης με την αγορά εργασίας και στέγασης.

Όπως έχουμε κάνει με περισσότερους από 300.000 ανθρώπους σε ανάγκη.

Και συνεχίζουμε.

Τέσσερα νεαρά κορίτσια πηγαίνουν σχολείο και είναι πολύ καλές μαθήτριες.

Ένας 42χρονος άνδρας και η σύζυγός του, οι γονείς τους, περπατούν σε κεντρικό δρόμο της Αθήνας και πηγαίνουν κι αυτοί σχολείο.

Την επόμενη μέρα όλοι μαζί παρευρίσκονται σε μια γιορτή αφιερωμένη στα παιδιά. Η μεγαλύτερη κόρη τους απαγγέλει ένα ποίημα στη γιορτή και τους συγκινεί όλους. Το ποίημα είναι η «Ειρήνη» του Γ. Ρίτσου.

Βλέπουμε την οικογένεια του Φιράς, μία από τις πολλές οικογένειες που ήρθαν στην Ελλάδα αναζητώντας την ασφάλεια και την αξιοπρέπεια που στερούνταν στη δική τους πατρίδα. Ο 42χρονος Φιράς, η σύζυγός του και οι τέσσερις κόρες τους ήρθαν από το Ιράκ στην Ελλάδα, με πρώτο σταθμό το Φαρμακονήσι. Ο Φιράς εκδιώχθηκε από το καθεστώς της χώρας του, έχασε τη δουλειά του, απειλήθηκε η ζωή της οικογένειάς του. Δεν είχε άλλη επιλογή από το να αναζητήσει την ασφάλεια αλλού. Έτσι έκαναν όλοι μαζί το επίπονο ταξίδι για να φτάσουν στην Ελλάδα, διασχίζοντας το Αιγαίο.

Εσείς όμως δεν μπορείτε να τους δείτε.

Γιατί στο Solidarity Now στηρίξαμε αυτούς τους ανθρώπους να ενταχθούν ξανά στην κοινωνία, με προγράμματα εκπαίδευσης, σύνδεσης με την αγορά εργασίας και στέγασης.

Όπως έχουμε κάνει με περισσότερους από 300.000 ανθρώπους σε ανάγκη.

Και συνεχίζουμε.

Η Μαρία αφήνει το γιο της στο σχολείο και τρέχει να προλάβει το λεωφορείο για να πάει στη δουλειά της. Στο δρόμο παρατηρεί τις άλλες γυναίκες και χαμογελά. Τί όμορφα μαλλιά που έχουν μερικές από αυτές! Κάποιες ίσως γίνουν και πελάτισσές της και θα είναι και αυτές πολύ ευχαριστημένες, όπως είναι οι γυναίκες που ήδη εμπιστεύονται στη Μαρία την ομορφιά των μαλλιών τους.

Βλέπουμε την 34χρονη Μαρία από την Αθήνα -μια εργαζόμενη διαζευγμένη μητέρα. Ο αγαπημένος της γιος είναι που αποτέλεσε την αιτία και το ισχυρό κίνητρο για να αλλάξει τη ζωή της και να απομακρυνθεί από ένα βίαιο οικογενειακό περιβάλλον. Η Μαρία μοιράστηκε πολλά χρόνια της ζωής της με το σύντροφό της που όμως δεν τη βοήθησε να αισθανθεί ασφάλεια. Συνέβη το αντίθετο. Η ανεξέλεγκτη συμπεριφορά του συντρόφου της, και πατέρα του παιδιού της, ήταν μια επανάληψη κακοποιητικών συμπεριφορών που την απομόνωσε.

Εσείς όμως δεν μπορείτε να την δείτε.

Γιατί στο SolidarityNow στηρίξαμε τη Μαρία να ενταχθεί ξανά στην κοινωνία, με προγράμματα εκπαίδευσης, σύνδεσης με την αγορά εργασίας και στέγασης.

Όπως έχουμε κάνει με περισσότερους από 300.000 ανθρώπους σε ανάγκη.

Και συνεχίζουμε.

«Τα μαθηματικά για μένα έχουν μια ολόκληρη φιλοσοφία και έναν ορίζοντα σύνδεσης με όλες τις άλλες επιστήμες»

Γνωρίζοντας λίγο τη Ρόζα, δε χρειάστηκε να σκεφτούμε πολύ για να καταλάβουμε από πού πήρε το όνομά της. Κοντά στο παράδειγμα της Ρόζας Λούξεμπουργκ, η 26χρονη Ρόζα από την Αθήνα είναι μαχητική, με πολιτικό λόγο, επαναστατική διάθεση, αλλά και πορεία, κυρίως σε ό,τι αφορά την προσωπική της εξέλιξη σε έναν κατά κύριο λόγο ανδροκρατούμενο χώρο, που δεν είναι άλλος από αυτόν των θετικών επιστημών – Επιστήμη, Τεχνολογία, Μηχανική & Μαθηματικά (STEM). Το όνομά της ήταν επιλογή των γονιών της.

Στη βιβλιοθήκη του μαθηματικού πατέρα της ήταν που είδε η Ρόζα τόσα πολλά βιβλία για τα μαθηματικά, ξεχωρίζοντας αυτό που αφορούσε σε γυναίκες μαθηματικούς, που ναι υπήρξαν και υπάρχουν, προς έκπληξή της, αφού μικρή νόμιζε ότι μαθηματικοί είναι μόνο άνδρες. Η Ρόζα κατάλαβε από τότε ότι στην επιστήμη δεν υπάρχουν περιορισμοί και φυσικά το φύλο δεν θα μπορούσε να είναι ένας τέτοιος. Δεν παραδέχθηκε αμέσως ότι θα την ενδιέφεραν τα μαθηματικά ως σπουδή, κυρίως επειδή αρνούνταν να απαντήσει στην ερώτηση που υποβάλλεται κάθε 16χρονος όταν καλείται να αποφασίσει για τη ζωή του τόσο νωρίς – «Τί θα σπουδάσεις; Τί θα γίνεις όταν μεγαλώσεις;». Ξεπερνώντας αυτή την κοινωνική πίεση, όπως τη χαρακτηρίζει η Ρόζα, αλλά και την αντίδραση στο να ακολουθήσει το πρότυπο του πατέρα της και να γίνει μαθηματικός, αποδέχθηκε τελικά την κλίση της και διάλεξε την κατεύθυνση που περιλάμβανε τα μαθήματα που αγαπούσε: τη βιολογία, τη χημεία, τη φυσική και φυσικά, τα μαθηματικά. Μέσα σε όλα αυτά δεν ξέχασε όμως ποτέ και την άλλη της αγάπη, την ιστορία, την οποία κατάφερε να συνδυάσει και αυτή με τα μαθηματικά. Αυτό που της άρεσε ήταν η ιστορία των μαθηματικών και η διεπιστημονική προσέγγισή τους: «Τα σχολεία είναι λίγο περιοριστικά στη διεπιστημονική προσέγγιση των επιστημών. Για παράδειγμα, τα ολοκληρώματα. Αναρωτιόμουν διαβάζοντας για τις εξετάσεις πώς φτάσαμε στα ολοκληρώματα κοινωνικά; Ποιες κοινωνικές συνθήκες οδήγησαν εκεί;».

Όμως δεν πέτυχε στη μαθηματική σχολή αλλά στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, στο Τμήμα Περιβάλλοντος, Επιστημών της Θάλασσας/Ωκεανογραφίας. Στο άκουσμα είναι ένα πολύ διαφορετικό αντικείμενο από αυτό των μαθηματικών που προσδοκούσε η Ρόζα. «Δεν είναι όμως», μας απαντά η ίδια, «είναι μια σχολή γεμάτη με μαθήματα των θετικών επιστημών, εφαρμοσμένα μαθηματικά και έτσι μου κάλυψε την ανάγκη της διεπιστημονικότητας μέσω της συνδυαστικής προσέγγισης των επιστημών». Καθ’ όλη τη διάρκεια των σπουδών της διαβάζει ασταμάτητα για την ωκεανογραφία, για την καθιέρωσή της ως επιστήμη, για το ρόλο των γυναικών σε αυτό, ανακαλύπτει την ανάδειξη της σπουδαιότητάς της κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, όπου οι ήρωες που βοηθούν την «ανδρική υπόθεση, που λέγεται πόλεμος» είναι στην πραγματικότητα ηρωίδες – είναι αυτές οι «αόρατες» γυναίκες με τις κατάλληλες γνώσεις που βοηθούν υποβρύχια και στρατιώτες να σωθούν.

Η Ρόζα αποφοιτά παραδίδοντας την πτυχιακή της εργασία με τίτλο «Η συγκρότηση της Ωκεανογραφίας ως επιστήμης και το φύλο» και ήδη έχει αποφασίσει να προχωρήσει σε μεταπτυχιακές σπουδές. Διαλέγει ένα ξεχωριστό θέμα για την έρευνά της με επιρροές από μαθήματα άλλων σχολών, όπως η κοινωνιολογία και η ανθρωπολογία του φύλου. Παράλληλα, βιώνει από κοντά, αφού βρίσκεται στη Λέσβο, την προσφυγική κρίση και ξεκινά να συμμετέχει εθελοντικά στο έργο οργανώσεων που βοηθούν τους πρόσφυγες στο νησί.

Η Ρόζα, ένα 22χρονο τότε κορίτσι συγκλονίζεται από την κατάσταση των προσφύγων, «βιώνω πολύ κοντά το θάνατο, σοκάρομαι από τον απρόσωπο χαρακτήρα του, οι νεκροί είναι σαν ανώνυμοι, η ‘διακοπή του ταξιδιού’ της ζωής είτε από φυσικά αίτια είτε λόγω κλειστών συνόρων με συγκλονίζει». Έτσι «τα μπλέκω όλα μαζί», όπως λέει. Θάλασσα, μαθηματικά, φύλα, γίνονται οι τρεις άξονες της μεταπτυχιακής της έρευνας με τίτλο «Πεθαίνοντας σε ξένη γη: Μια εθνογραφική προσέγγιση του θανάτου των μετακινούμενων ανθρώπων στην πόλη της Μυτιλήνης».

Τη ρωτάμε για το μάλλον πρωτότυπο θέμα της έρευνάς της: «Το διάλεξα γιατί και ο θάνατος είναι ανδρική υπόθεση. Στην έρευνά μου έπρεπε να κάνω συνεντεύξεις για να ερευνήσω την πορεία του θανούντα και όλοι αυτοί στους οποίους έπρεπε να μιλήσω ήταν άντρες, τόσο θεσμικά όσο και επαγγελματικά».

Η επιστροφή της Ρόζας στην Αθήνα μετά τις σπουδές της τη βρίσκει να εργάζεται, ενώ παράλληλα σκέφτεται να εμβαθύνει στο αντικείμενο της ρομποτικής και της τεχνητής νοημοσύνης στο εξωτερικό. Μέχρι τότε όμως ενισχύει τις δεξιότητές της στον ευρύτερο τομέα των ενδιαφερόντων της και έτσι τη γνωρίζουμε κι εμείς. Η Ρόζα παρακολούθησε και αποφοίτησε από το εκπαιδευτικό πρόγραμμα που υλοποιεί το SolidarityNow σε συνεργασία με τη Cisco, το IT Essentials και σήμερα δηλώνει ότι τη βοήθησε πολύ να καταλάβει τη λειτουργία ενός υπολογιστή σε βάθος, πώς δουλεύουν τα δίκτυα, τις δυνατότητες που προσφέρει, αυτό που την έλκει ουσιαστικά: τη φιλοσοφία πίσω από τη λειτουργία του κάθε τί.

Η Ρόζα, λάτρης της δια βίου μάθησης δηλώνει ότι «δεν έχω τελειώσει με τις σπουδές. Θα προχωρήσω κι άλλο και θα είμαι κι εγώ μια ζωντανή απόδειξη ότι οι γυναίκες μπορούν να τα καταφέρουν εξίσου καλά, αν όχι καλύτερα, και στον κλάδο των θετικών επιστημών».

«Είμαι μια μαθηματικός που η ζωή την έχει κάνει καλλιτέχνη»

Η Σανά κατάγεται από το Πακιστάν και βρίσκεται στην Ελλάδα τους τελευταίους εφτά μήνες. Μιλάει άπταιστα αγγλικά. Έχει σπουδάσει μαθηματικός, όπως και η μητέρα της. Μάλιστα, είχε ξεκινήσει και ένα μεταπτυχιακό, το οποίο όμως δεν μπόρεσε να ολοκληρώσει, καθώς αναγκάστηκε να φύγει από τη χώρα της. Όνειρό της είναι να συνεχίσει τις σπουδές της και να κάνει διδακτορικό. Η μητέρα της, μεγάλωσε εκείνη και τα δυο αδέρφια της να αγαπούν τα μαθηματικά. «Τα μαθηματικά είναι η αγάπη μου», μας δηλώνει. Λένε ότι τα μαθηματικά χρειάζονται φαντασία. «Τα μαθηματικά είναι ένα αληθινό παιχνίδι φαντασίας. Είναι αληθινά. Οι άνθρωποι πιστεύουν ότι ο άγνωστος x δεν υπάρχει, αλλά είναι πάντα εκεί και χρειάζεται να είσαι ανοιχτόμυαλος για να τον δεις», μας εξηγεί.

Η Σανά είναι αεικίνητη και πολυπράγμων, γράφει ποίηση, διαβάζει λογοτεχνία και θέλει να εκδώσει το δικό της βιβλίο ποίησης και μυθοπλασίας. Ήδη έχει φανταστεί τον εαυτό της να δίνει συνέντευξη στους δημοσιογράφους για το βιβλίο της. Η σχέση της με το γράψιμο ξεκίνησε στην εφηβεία της, όταν ακόμα ήταν 16 χρονών. Οι αγαπημένοι της ποιητές είναι οι Πακιστανοί Μοχάμεντ Ικμπάλ γνωστός και ως Αλάμα Ικμπάλ και ο Μίρτσα Γκαλίμπ. «Ποτέ μου δεν είχα φανταστεί ότι θα έγραφα ποίηση. Όταν ολοκλήρωνα ένα κείμενο, αναρωτιόμουν γιατί το έγραψα αυτό», μας εξηγεί. «Είσαι επομένως και καλλιτέχνης», της λέμε και εκείνη μας διορθώνει λέγοντάς μας ότι «είμαι μια μαθηματικός που η ζωή την έχει κάνει καλλιτέχνη».

«Τα ποιήματά μου είναι για τις καταστάσεις που αντιμετωπίζω. Υπάρχουν πράγματα που δε μπορώ να πω σε κανέναν, που είναι στο μυαλό μου. Παρατηρώ τους ανθρώπους, τη συμπεριφορά τους, και μετά γράφω. Γράφω για τα συναισθήματα που έχω», μας τονίζει. Η θεματολογία των γραπτών της είναι διαφορετική τώρα που είναι στην Ελλάδα. Τώρα αυτά που την απασχολούν περισσότερο είναι όλα όσα έχουν να κάνουν με το ταξίδι της και τις αναμνήσεις από την πατρίδα της. «Ποτέ δε ξέρεις για το τι θα γράψεις», μας λέει με ειλικρίνεια. Η ποίηση δεν έχει πρόγραμμα, είναι κάτι που συντελείται τελείως αυθόρμητα. Η Σανά προτιμάει να γράφει αργά το βράδυ, όταν όλοι κοιμούνται στο σπίτι. «Απλά πιάνω το μολύβι και παίρνω μια κόλλα χαρτί και γράφω τις σκέψεις μου», αναφέρει. Τη ρωτάμε αν διαβάζει τα κείμενά της στους δικούς της και μας απαντάει ότι η μητέρα της περήφανη τα ανεβάζει στα social media, ενώ ο αδερφός της παίρνει τους στίχους της και τους τραγουδάει. Και οι δυο τους την ενθαρρύνουν και την υποστηρίζουν με κάθε τρόπο.

Πέρα από τα βιβλία και τα ποιήματα, η Σανά θέλει να μάθει ελληνικά και να συνεχίσει τις σπουδές της στην Ελλάδα. Τα όνειρά της την οδήγησαν στο Κέντρο Υποστήριξης Προσφύγων του SolidarityNow στη Θεσσαλονίκη. Εκεί έμαθε και για το σεμινάριο πεντικιούρ-μανικιούρ, το οποίο διοργανώθηκε στο πλαίσιο του Εκπαιδευτικού Προγράμματος της οργάνωσης. Ως πιο θετικό μυαλό, είχε κάποιους ενδοιασμούς στην αρχή για το αν θα της αρέσουν τα μαθήματα. Βασικά πίστευε ότι θα ήταν βαρετά, αλλά η οπτική της άλλαξε όταν άρχισε να πηγαίνει στα σεμινάρια. Επόμενος της στόχος τώρα είναι να αποκτήσει το δικό της σαλόνι ομορφιάς. Συνδυάζονται άραγε τα μαθηματικά με το μανικιούρ-πεντικιούρ; Η Σανά υποστηρίζει πως ναι. «Όταν ασχολείσαι όλη την ημέρα με τα μαθηματικά νιώθεις κουρασμένος. Το μανικιούρ-πεντικιούρ με χαλαρώνει, και αισθάνομαι ότι περιποιούμαι και τον εαυτό μου ως γυναίκα», μας επισημαίνει.

Πώς είναι άραγε η ζωή στην Ελλάδα για ένα νέο κορίτσι από το Πακιστάν; Η Σανά απάντησε με έναν τίτλο ενός τραγουδιού των Beatles: «Εδώ είμαστε ελεύθεροι σαν τα πουλιά, μπορούμε να πάμε όπου θέλουμε». Ο καλός καιρός, η φιλικότητα και το χαμόγελο των ανθρώπων, είναι κάποιοι από τους βασικούς λόγους που την κάνουν να θέλει να μείνει στην Ελλάδα. «Δεν αισθάνεσαι ποτέ σου μόνος στην Ελλάδα, πολλοί άνθρωποι είναι γύρω σου, και ιδιαίτερα στο Κέντρο Υποστήριξης Προσφύγων. Όποιος κι αν έρχεται τον υποδέχονται με χαμόγελο. Έχουν μια πολύ δυνατή σχέση με τους ανθρώπους. Δεν μπορώ να βρω μια λέξη που να χαρακτηρίζει αυτή τη σχέση. Αυτό που νιώθω εδώ είναι ένα συναίσθημα που μου είχε λείψει πίσω στο Πακιστάν. Όλοι αισθάνονται μοναδικοί στη ζωή τους, και εδώ έγινα μοναδική και εγώ», μας εξηγεί.

Η Σανά είναι αισιόδοξη για τη ζωή της και το μέλλον της. Υποστηρίζει ότι η μητέρα της, την έχει μεγαλώσει να σκέφτεται και να νιώθει έτσι: «μου έδωσε όλη της τη θετική ενέργεια». «Ακόμα και όταν οι άλλοι άνθρωποι πιστεύουν ότι όλα είναι μαύρα, εγώ λέω όχι, πάντα υπάρχει ένα φως εκεί έξω», λέει με σιγουριά, πείθοντας ακόμα και εμάς. Ακούγοντάς την να μιλάει έτσι για τη ζωή, θυμόμαστε τους στίχους ενός τραγουδιού των Smiths, «υπάρχει ένα φως που ποτέ δε σβήνει».

Κλείνοντας την ενδιαφέρουσα συζήτησή μας, τη ρωτάμε αν θέλει να στείλει ένα μήνυμα. Εκείνη χαμογελάει και τοποθετώντας στωικά τα χέρια της πάνω στο τραπέζι, μας λέει μια πολύ γνωστή φράση που είχε πει ο πρώτος Πακιστανός Νομπελίστας φυσικός, ο Αμπντούλ Σαλάμ «ποτέ μη σταματάς να μαθαίνεις, γιατί η ζωή δε σταματάει ποτέ να διδάσκει».

«Κάθε στιγμή πρέπει να μαθαίνουμε. Στην αρχή, πίστευα ότι τα σεμινάρια δε θα ήταν ενδιαφέροντα, θεωρούσα ότι ήταν κάτι απλό. Στη συνέχεια όμως μου άρεσαν πάρα πολύ. Λυπάμαι πολύ για όσους έχασαν την ευκαιρία να τα παρακολουθήσουν. Αισθάνομαι όμως πολύ τυχερή που ολοκλήρωσα τα μαθήματα και κρατάω πλέον στα χέρια μου το δίπλωμά μου», ολοκληρώνει λέγοντας η Σανά.

* Το Κέντρο Υποστήριξης Προσφύγων υποστηρίζεται από την Ύπατη Αρμοστεία του Ο.Η.Ε. για τους Πρόσφυγες (UNHCR) και την UNICEF και χρηματοδοτείται από την ΕΕ.

#WomenInScience

Η Φεριστέ, η Ρόζα, η Σάνα μιλούν μια κοινή γλώσσα – τα μαθηματικά. Μαζί τους, η Άννα-Μαρία που μιλά τη γλώσσα της τεχνολογίας.

Tα πρότυπά τους είναι ένας μεγάλος αριθμός γυναικών που άλλαξαν την ιστορία της ζωής τους, την ιστορία της επιστήμης και άφησαν το δικό τους σημάδι στην ιστορία της ισότητας των φύλων. Γυναίκες που δεν ακολούθησαν μια σχετικά προδιαγεγραμμένη πορεία -κοινωνικά επιβεβλημένη-, αλλά το ταλέντο τους και αυτό που αγαπούσαν. Και αυτό που αγαπούσαν δεν ήταν άλλο από την επιστήμη.

Η σχέση γυναίκας και επιστήμης αποτελεί ένα θέμα που μελετάται λεπτομερώς κι αυτό γιατί, όπως αποδεικνύουν τα στατιστικά στοιχεία, ο χώρος των θετικών επιστημών διακρίνεται για την ανισότητα μεταξύ των δύο φύλων οικουμενικά. Αυτό το χάσμα παρατηρείται σε όλες τις χώρες ανεξαρτήτως γλώσσας, οικονομικής ευημερίας, ιστορίας. Χαρακτηριστικό είναι ότι το ποσοστό γυναικών στον τομέα της επιστημονικής έρευνας είναι μόλις 30% σε όλο τον κόσμο**.

Οι θετικές επιστήμες προσδιορίζονται παγκοσμίως με το ακρωνύμιο STEM* (αγγλικά) και είναι αυτό που χρησιμοποιείται για τα πεδία που αναφέρονται στις Φυσικές Επιστήμες, την Τεχνολογία, την Επιστήμη των Μηχανικών και τα Μαθηματικά.

Σύμφωνα με τα στοιχεία για το 2018, η Ευρώπη συνολικά είχε υψηλές τιμές στον δείκτη που παρουσιάζει το χάσμα μεταξύ των φύλων (gender gap index) σε ό,τι αφορά στις θετικές επιστήμες. Από αυτό εξαιρούνται οι σκανδιναβικές χώρες και η Ισλανδία, ενώ συνολικά στην ήπειρο παρουσιάζονται μεγάλες αποκλίσεις στο δείκτη μεταξύ των χωρών. Η Ελλάδα μαζί με τη Μάλτα και την Κύπρο είναι οι τρεις χώρες με τον υψηλότερο δείκτη -μεγαλύτερο από 30%**.

Κι όμως οι αριθμοί μπορούν να αλλάξουν φτάνει τα δεδομένα να αμφισβητηθούν και οι γυναίκες να κάνουν τις επιλογές σπουδών και επαγγελματικής σταδιοδρομίας που τις ενδιαφέρουν, ελεύθερα, χωρίς να υπακούν σε κοινωνικές νόρμες.

Αυτό έκαναν και τέσσερις γυναίκες, μέσα από τις ιστορίες των οποίων αναδεικνύεται η σχέση των γυναικών με την επιστήμη, αλλά και η επιμονή που χρειάζεται να υπάρχει σε όλες τις γυναίκες που ονειρεύονται να ασχοληθούν με τις θετικές επιστήμες.

Η Φεριστέ από το Αφγανιστάν, η Ρόζα και η Άννα-Μαρία από την Ελλάδα και  η Σάνα από το Πακιστάν μιλούν για τις εμπειρίες τους στο χώρο της επιστήμης, για την ισότητα στο χώρο, για τα όνειρά τους.

Η Φεριστέ: «Αρχικά τα μαθηματικά έχουν να κάνουν με αριθμούς, αλλά όταν εμβαθύνεις περισσότερο πρέπει να χρησιμοποιήσεις τη φαντασία σου. Πρέπει να έχεις στο μυαλό σου μια 3-D φωτογραφία για να τα καταλάβεις. Για να μπορέσεις όμως να τη δεις, χρειάζεται να έχεις δυνατή φαντασία».

Η Ρόζα: «Δεν έχω τελειώσει με τις σπουδές. Θα προχωρήσω κι άλλο και θα είμαι κι εγώ μια ζωντανή απόδειξη ότι οι γυναίκες μπορούν να τα καταφέρουν εξίσου καλά, αν όχι καλύτερα και στον κλάδο των θετικών επιστημών».

Η Σάνα: «Τα μαθηματικά είναι η αγάπη μου. Λένε ότι τα μαθηματικά χρειάζονται φαντασία. Τα μαθηματικά είναι ένα αληθινό παιχνίδι φαντασίας. Είναι αληθινά. Οι άνθρωποι πιστεύουν ότι ο άγνωστος Χ δεν υπάρχει, αλλά είναι πάντα εκεί και χρειάζεται να είσαι ανοιχτόμυαλος για να τον δεις».

Η Άννα-Μαρία: «Είναι δύσκολα εκεί έξω, ιδίως αν είσαι γυναίκα και επιθυμείς να κάνεις κάτι διαφορετικό, αλλά αλήθεια πιστεύω ότι μπορούμε να το αλλάξουμε αυτό επιτέλους. Θα είμαι κι εγώ μία από τις γυναίκες που δεν θα εγκαταλείψω τα όνειρά μου σε πείσμα αναχρονικών μοντέλων και αντιλήψεων».

Σε μια άλλη ήπειρο, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, η Lauren Moseley, συνομήλικη της Ρόζας, της Σάνα και της Φεριστέ, διδακτορική φοιτήτρια στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Αμερικής, δίνει συνέντευξη λόγω μιας ακόμη ιδιότητάς της – η Lauren είναι μέλος του διοικητικού συμβουλίου του συλλόγου «Γυναίκες στην Επιστήμη» στο Πανεπιστήμιό της και βοηθά στην ανάδειξη των γυναικών στις θετικές επιστήμες. Η Lauren απαντά στην ερώτηση γιατί είναι σημαντικό να υπάρχει ισότητα των φύλων στο STEM και την απάντησή της ενστερνίζονται και οι τέσσερις γυναίκες: «Πολύ απλά, η ποικιλομορφία της σκέψης οδηγεί σε καλύτερα αποτελέσματα και σε καλύτερη επιστήμη. Η ισότιμη ένταξη όλων των φύλων στο STEM ωφελεί τελικά την κοινωνία στο σύνολό της. Η συμπερίληψη των υπο-εκπροσωπούμενων φύλων δημιουργεί πιο άνετα περιβάλλοντα εκμάθησης και εργασίας για όσους βρίσκονται σήμερα στο STEM».

———————————————————————

* STEM: Science, Technology, Engineering, Mathematics

**Πηγές

The Global Gender Gap Report 2018, World Economic Forum

UNESCO, UNESCO Institute for Statistics, Fact Sheet No51, June 2018, Women in Science

https://blogs.ei.columbia.edu/2019/03/08/support-women-in-stem-fields/?fbclid=IwAR2moZ08D_1hq0nGXwI9gAuijd9rj4TOf0Bn5o0mVd9h471SsXKtGmSufa4

Είναι το ραδιόφωνο ένας τρόπος έκφρασης και μέσο κοινωνικής ένταξης;

 «Είναι», απαντά.

Η Κατερίνα Καφεντζή (a.k.a Kafka), Music Curator/Founder, CEO @Kafka Takes Notes, περιγράφει την εμπειρία της με τους ωφελούμενους του SolidarityNow που συμμετείχαν στα μαθήματα ραδιοφώνου και την παραγωγή podcast.

«Λίγους μήνες νωρίτερα με προσέγγισε η σπουδαία ομάδα των ανθρώπων του SolidarityNow, προκειμένου να παρουσιάσω έναν κύκλο μαθημάτων σε πρόσφυγες που διαμένουν στη χώρα μας. Η αρχική ιδέα/πρόταση αφορούσε στη δημιουργία μιας σειράς μαθημάτων για το πώς στήνεται μια ραδιοφωνική εκπομπή. Κατόπιν σκέψεως και λόγω της ενασχόλησης μου εδώ και πολλά χρόνια με τα ραδιοφωνικά ντοκιμαντέρ (γνωστά και ως podcasts, πλέον) αποφάσισα πως θα ήταν απείρως πιο χρήσιμο να εμπλέξω τους νεαρούς πρόσφυγες στη δημιουργία μικρών 5λεπτων podcasts όπου, όχι μόνο θα μιλούσαν για ένα αγαπημένο τους θέμα σε όποια γλώσσα επιθυμούν αλλά κυρίως θα έβρισκαν τη δική τους φωνή να πηγαινοέρχεται ανάμεσα σε όσα σκέφτονται αλλά δεν μπορούν να εκφράσουν.  

Βάφτισα τη σειρά αυτών των εκπομπών ‘Τhe Melting Pot’ («Χωνευτήρι πολιτισμών»). Μετά απο τόσα χρόνια στο χώρο του ραδιοφώνου και σε κάθε δυνατή θέση που έχω βρεθεί, δε θυμάμαι να έχω φανεί πιο χρήσιμη και ταυτόχρονα περισσότερο αδαής απέναντι στην εκφορά λόγου που ξεκλειδώθηκε στα συγκεκριμένα μαθήματα. Πέρα απο το δύσκολο περιεχόμενο των περιγραφών που ηχογραφήθηκαν, είναι η βουβή καταγραφή μιας καλοσύνης απέναντι στην ίδια τους τη ζωή. Τη ζωή ανθρώπων που έχασαν σχεδόν τα πάντα αλλά στέκονται πολύ όρθιοι, πολύ περήφανοι και με μεγάλη φωνή απέναντι στο μικρόφωνο. Νέοι άνθρωποι με παλιές ιστορίες απο αυτές που ενίοτε ξεχνάμε γιατί έχουμε την πολυτέλεια, ακόμα και όταν μετακομίζουμε για οικονομικούς λόγους να μπορούμε να γυρνάμε πίσω σε κάποιο σπίτι, σε μια πατρίδα. Είμαι μόνο ευγνώμων απέναντι στις φωνές τους».